null Beeld

TaalTon den Boon

Over de ‘linkse wolk’ van Rutte en Bijbelboek Hebreeën

De informatieronde over een nieuw kabinet heeft in elk geval een nieuwe metafoor opgeleverd: linkse wolk. De media hebben deze metafoor ontleend aan een uitspraak van Mark Rutte op 12 maart in Het Parool: ‘Ik ga niet met een hele linkse wolk van partijen aan tafel’.

Oudere vindplaatsen waarin een politieke richting wordt gecombineerd met ‘wolk’ (rechtse, groene wolk) zijn niet te vinden in de krantendatabank. Waarschijnlijk is Rutte dan ook de geestelijk vader van deze metafoor, die ietwat neerbuigend suggereert dat er heel veel linkse splinterpartijen zijn. Immers, ‘wolk’ heeft in deze metafoor dezelfde figuurlijke betekenis als in ‘een wolk spreeuwen, sprinkhanen’ of ‘een wolk (van) meteorieten/pijlen’, namelijk ‘grote hoeveelheid van zich samen bewegende of vertonende dieren of zaken’.

Vanuit hedendaags perspectief zouden we kunnen denken dat deze figuurlijke betekenis van ‘wolk’ gebaseerd is op de vergelijking van een zwerm insecten met de massa waterdeeltjes die samen een regenwolk vormen. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal geeft echter een vroegere vindplaats van deze figuurlijke betekenis van ‘wolk’, namelijk Hebreeën 12 in de Liesveltbijbel uit 1526. Daarin is sprake van een ‘wolcke der getuyghen’: een menigte geloofsgetuigen. Die metafoor is trouwens al in de Griekse grondtekst te vinden: ­nephos – een grote wolkenmassa.

In de 20ste eeuw werd deze ­figuurlijke betekenis van wolk vrijwel alleen nog gebruikt in verband met insecten, vogels en projectielen, maar de laatste tijd krijgt ‘wolk’ onder invloed van het Engelse equivalent cloud (wolk, figuurlijk: menigte) weer een wat bredere toepassing: ‘een wolk (aan/van) ­bedrijven, mogelijkheden’. Een ‘wolk van linkse partijen’ oftewel een ‘linkse wolk’ is in lijn daarmee gevormd, al is de typering van twee of drie linkse partijen als een ‘linkse wolk’ getalsmatig wel een tikje overdreven.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden