TaalPeter-Arno Coppen

Over de legitimiteit van uitcommuniceren zijn we nog niet uitgecommuniceerd

Een lezer vraagt mij: is ‘uitcommuniceren’ een legitiem woord? Dat is in al zijn beknoptheid een complexe vraag. Het ligt er allereerst aan wat je onder het woord ‘legitiem’ zou willen verstaan. Er is geen officiële wetgever die de woordenschat van het Nederlands bewaakt en woorden weert of toelaat. Je zou legitimiteit kunnen ontlenen aan gezaghebbende woordenboeken als Van Dale of Prisma, die natuurlijk ook een commercieel tintje hebben, of het Groene Boekje, dat weer niet bedoeld is als officiële woordenlijst maar alleen als een hulpmiddel voor de spelling.

Maar stel dat je Van Dale als scheidsrechter gebruikt: staat ‘uitcommuniceren’ daarin? Wel, ja en nee. Er bestaat geen lemma ‘uitcommuniceren’, maar bij het lemma ‘uit’ staat wel: ‘ook als eerste lid in scheidbaar samengest. onov. ww. als de volgende, waarbij de klemtoon op het eerste lid ligt, die betekenen: de in het tweede lid genoemde handeling ten einde voeren’ en dan volgen de voorbeelden ‘uitbabbelen, uitbidden, uitcijferen, uitdansen, uithollen, uitklagen, uitpoepen, uitrijden, uittieren, uitwenen, uitzwemmen’.

Een kanttekening is op zijn plaats

Daar staat ‘uitcommuniceren’ ook weer niet letterlijk bij, maar het woord valt wel onder die definitie. Als je zegt ‘We moeten dit nog even uitcommuniceren’, dan bedoel je inderdaad dat je een onderwerp nog ten einde toe wilt bespreken. Dus je zou zeggen: het woord staat wel in het woordenboek.

Toch kun je daar ook weer een kanttekening bij maken. In het lemma wordt gesproken over ‘onov. ww.’ Dat zijn onovergankelijke werkwoorden, zonder lijdend voorwerp. Maar in ‘iets uitcommuniceren’ heb je wel een lijdend voorwerp, dus dat zou een ‘ov. ww.’ zijn.

Ik denk eigenlijk dat Van Dale hier niet helemaal nauwkeurig is geweest, en dat dat ‘onov.’ een vergissing is. We zijn dus over de legitimiteit van ‘uitcommuniceren’ bepaald nog niet uitgecommuniceerd.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden