Review

Oudste almanak ter wereld is nog springlevend

Haro Hielkema

Enkhuizer Almanak Museum, Havenweg 3A, 1601 GA Enkhuizen, tel. 0228-321033319626, www.almanak.nl. Meer informatie: tel. 0228-319826. De Enkhuizer Almanak 2007 (jaargang 412) kost euro4,80 (standaard) of euro6,00 (luxe schipperseditie).

Fransje Jongert heeft een oudje uit 1710 uitgekozen als haar schat, maar het had net zo goed een ’Enkhuizer Almanak’ met een ander jaartal kunnen zijn. In haar museum aan de voet van de Dromedaris in Enkhuizen heeft ze de almanak–- de oudste nog verschijnende almanak ter wereld sinds de Schotse collega uit Aberdeen het loodje legde – compleet sinds 1686.

Uiterlijk is er weinig verschil tussen de verschillende edities; alleen de techniek van het produceren heeft niet stilgestaan. Vroeger werd de almanak bij kaarslicht met de ganzenveer geschreven, nu gaat alles via de computer. Maar de titelpagina is vaste kost, zegt Jongert.

Ook aan de inhoud zijn weinig verschillen te zien. De almanak heeft nog steeds een calendarium en geeft informatie over markten en kermissen, hoogwaterstanden langs de Nederlandse kust en feestdagen.

De variatie zit ’m in het ’mengelwerk’, de varia zoals ’Grootmoeders moppendoos’ en de Enkhuizer wijsheden, zoals ’Spinnen zoeken elders hun heil bij de geur van water met azijn’. Dat zijn voor Fransje Jongert, die de almanak nu al 25 jaar verzorgt en uitgeeft en in Enkhuizen een museum opzette, de leuke dingen. Ze verzamelt ze het jaar door.

En ondertussen koestert ze haar verzameling, waaraan nog steeds de oudste fragmenten van een ’Enkhuizer Almanak’ ontbreekt, die uit de editie van 1596, het jaar dat Willem Barentsz met zijn mannen op Nova Zembla overwinterde. Bij een expeditie in 1870 werden de restanten in het Behouden Huys gevonden. Ze worden bewaard in het depot van het Rijksmuseum. Hoog tijd om ze in bruikleen af te staan aan het museum in Enkhuizen, vindt Jongert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden