null Beeld

Tv-columnMaaike Bos

Opruimwoede op tv: maar een opgeruimde geest heb je niet zomaar

Redactie Trouw

Hij zei het zelf: “Ik ben als de dood en ik ren er naartoe.” Weer die sigaret op het podium. Weer een glas sterk. Zanger en liedjesschrijver Maarten van Roozendaal (1962-2013) tartte het lot, bezwoer hij, juist omdat hij vreselijk bang was voor de dood. “Destructie is een overwinning op je angst. Als ik heel gezond zou leven, zou ik het nog enger vinden.”

Het was een van de fascinerende passages in de documentaire Maarten van Roozendaal – Ik ben de man die naast mij staat (NTR) woensdagavond. Volkomen vanzelfsprekend keek ik die film; je hoeft deze man met zijn grote ogen en mond maar één keer te hebben gezien om hem niet meer te vergeten. Zijn stem gaat recht naar je ziel.

Ongezond leven kan ook van grote waarde zijn

Als basis gebruikt regisseur Josefien Hendriks een uitzending van NCRV-radioprogramma ZomerNachten waarin hij zelf zijn levensloop vertelde. Inclusief sterfscène, beloofde hij. Die stem vol overwegingen leidt je de hele film langs beelden uit zijn leven. Je blijft kleven aan zijn woorden en aan die grauwe kop met die warme ogen. “Red mij niet”, zong hij. Een jaar later stierf hij echt, 51 jaar oud.

De film herinnert je aan hoe een leven zonder gezonde leefstijl, zoals waar de coronagoeroes nu op hameren, ook van grote waarde kan zijn.

Het fenomeen dat mensen zich met slechte dingen omringen om bepaalde gedachten te bezweren, is sowieso interessant. Ik zie het terug in het fenomenale format Je huis op orde (SBS6), sinds drie weken op woensdag. Saaie titel, het oorspronkelijk Britse Sort your life out dekt de dubbele lading beter. Iets als Zoek het uit zou intrigerender zijn.

Je huis op orde (SBS6). Beeld
Je huis op orde (SBS6).

Dat het een BBC-format is, merk je aan de doordachte aanpak. Presentator Victor Brand haalt met zijn team van een professioneel organizer, schoonmaker en meubelmaker een heel dichtgeslibd huis leeg, ‘tot aan de laatste wasknijper’, en sorteert alles op z’n Japans in rijen in een loods van tweeduizend vierkante meter. Gele lijnen van tape verdelen de vloer in vlakken, waar deze week 386 autootjes, 158 spelletjes, 25 gereedschapskisten en veel ander spul uit het gezin van Emiel van Zijl uitgestald lag. Compromisloos.

Vaak hebben de deelnemers een relatiebreuk nog niet verwerkt en is het huis onbedoeld verslonsd, wat veel zegt over de relatie van mens en spullen. Sterker: ik vermoed bijna een onbewuste drijfveer. De pas gescheiden Miranda in aflevering één had haar schilderspullen permanent op de eettafel en verdreef haar kinderen (18 en 15 jaar) zo uit de huiskamer. Om haar verdriet minder te hoeven laten zien? Zoals Van Roozendaal zichzelf dichtmetselde met sigaretten, verstoppen sommige mensen zich achter een muur van spullen omdat dat misschien veiliger voelt.

Deze mensen gooien niet zomaar de helft weg, maar overdenken hun leven

Deze woensdag moesten Emiel, zijn vier kinderen en nieuwe vriendin een groot deel van hun spullen wegdoen (vakje verkoop, doneer of recycle). Alles is uit zijn context gehaald en dat doet wat met hen. Eindelijk kijken ze bewust naar de overdaad waarin ze dagelijks verzuipen zonder die nog te zien. Je kunt er zelfs het denken van de grote Duitse filosoof Georg Hegel (1770-1831) in herkennen: de dialectiek. Zet wat je onbewust waarneemt op afstand, reflecteer erop, en kom daardoor tot een vorm van zelfreflectie. Eigenlijk net zoals schrijven in een dagboek werkt. Deze mensen gooien niet zomaar de helft weg, maar overdenken hun leven.

Na de weemoed, tranen en het onvermijdelijke afscheid plaatst het team hun blijvende dingen geordend terug in een opgefrist en geschilderd huis. Ze hebben nu geen gesponsord vt-wonen-interieur zoals bij zovele make-overprogramma’s, maar een opgefrist gezinsleven met hun eigen dierbare spullen. Zelfs als kijker word je daar gelukkig van.

Vijf keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden