Recensie

Openingsfilm IDFA: Amal vertelt over haar eigen Arabische lente

Amal groeit op in Cairo, tussen hoop en wanhoop. Beeld TR BEELD

Amal
Regie: Mohamed Siam
(Openingsfilm documentairefestival Idfa) 
★☆

Een van de positieve effecten van de omwentelingen in de Arabische wereld is de opleving van de cinema. 'Amal', dat vanavond in Koninklijk Theater Carré de 30ste editie van het documentairefestival IDFA opent, is daar een uitstekend voorbeeld van. Vergeet de journaalbeelden, dit is een verhaal van binnenuit.

De Egyptische regisseur Mohamed Siam heeft om te beginnen lak aan alle mannen (demonstranten, agenten, militairen) die zich avond aan avond op het Tahrirplein in Cairo verzamelen. Hij vertelt het verhaal van de Egyptische revolutie, en vooral de naweeën daarvan, vanuit het oogpunt van een meisje. En wat een geluk dat hij haar op het spoor kwam.

Amal is veertien jaar als ze zich in 2011 bij de protesten op het Tahirplein voegt. Een klein opdondertje dat zich onverschrokken in het gewoel stort. Ze valt uit tegen agenten, en trekt samen op met jongens die ze op het plein heeft ontmoet. Ze is boos en verdrietig om de dierbaren die ze heeft verloren, waaronder haar lieve vader die in een mist van traangas is verdwenen. Zelf is ze aan de dood ontsnapt, toen ze tijdens de opstand op het plein door agenten in elkaar werd geslagen. Gruwelijke opnamen waarin Amal aan haar haren over straat wordt gesleurd, getuigen ervan.

Woest is ze over de twee presidentskandidaten die na de revolutie naar voren worden geschoven: Morsi en Chafik. Een Moslimbroeder en een hooggeplaatste militair uit de stal van de verdreven Mubarak. Een keuze tussen twee kwaden, vindt Amal, "tyfus of cholera, alsof er helemaal geen revolutie is geweest." Ze leest haar moeder, een rechter, de les, en zo zien we het rebelse tienermeisje langzaam uitgroeien tot een jonge vrouw, zoekend naar haar identiteit in een land dat naar vrijheid ruikt maar diep verankerd is in traditie en aloude man-vrouw beelden.

Aftrap Arabisch themaprogramma Idfa 

Wat de documentaire naast de hartveroverende Amal ook bijzonder maakt, zijn de filmpjes die haar vader door de jaren heen maakte en die door de film zijn geweven. Het resultaat is een ontroerend coming of age-verhaal dat slingert tussen hoop en wanhoop, tussen onderdeel uitmaken van het systeem of voor altijd een buitenstaander zijn.

Amal maakt als eerste bijdrage in de vijftien films tellende hoofdcompetitie van IDFA meteen indruk. Het is ook de aftrap van het Arabische themaprogramma waarin filmmakers uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten centraal staan. Hier geen westerse cameraploegen, maar verhalen uit de regio zelf.

Een van de beste voorbeelden is wel 'Ouarzazate Movie' waarin we achter de schermen kijken van de beroemde filmstudio in het zuiden van Marokko, de toegangspoort tot de Sahara. Het is de plek waar Amerikaanse filmmaatschappijen neerstrijken om tegen een gunstig tarief Hollywoodspektakels als 'The Mummy' en 'Gladiator' op te nemen. De lokale bewoners die aan die producties meewerken worden afgescheept met hongerloontjes. Ze spelen figuranten in miljoenenproducties, meestal Bijbelse vertellingen, die ze zelf nooit zullen zien.

Het Arabische themaprogramma draagt met recht de titel Shifting Perspectives. Het gaat om verschuivende perspectieven. Figuranten worden hoofdrolspelers. Een levendig, vroegwijs meisje dat op het Tahrirplein vecht tegen onderdrukking krijgt een stem, een geschiedenis.

Lees ook: Deze films moet u zien op het Idfa 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden