null Beeld

TaalTon den Boon

Op het ‘Tribunaal’ zaten oorspronkelijk de Romeinse volkstribunen

De Eerste Kamer heeft het gebruik van het woord tribunaal in de ban gedaan. Het woord is ‘besmet’ geraakt door een recente intimiderende uitlating van een FvD-Tweede Kamerlid. Met zijn uitspraak ‘Uw tijd komt nog wel, er komen tribunalen’ wekte de FvD’er de indruk de democratische rechtsorde niet langer te erkennen.

Het eerste deel van deze uitspraak is trouwens opmerkelijk. Meestal wordt ‘jouw/uw/mijn tijd komt nog wel’ gezegd om een ander of jezelf tot geduld of kalmte te manen: ‘Je bent jong en moet nog veel leren, maar jouw tijd komt nog wel.’ Het intimiderende gebruik van ‘uw tijd komt nog wel’ is atypisch. Je zou zijn uitspraak kunnen parafraseren als: ‘Wacht maar, mannetje, mijn tijd komt nog wel, en dan …’

Dan komen er blijkbaar ‘tribunalen’: rechtbanken met niet-juristen voor bijzondere rechtspleging. Meestal wordt tribunaal gebruikt als verkorting van oorlogstribunaal: rechtbank die oordeelt over misdaden tegen het oorlogsrecht of tegen mensenrechten. Als de FvD’er daarop doelt, suggereert hij dat de bestuurders van ons land mensenrechten schenden. Dat is nogal wat.

Gemeenplaats

Dreigen met tribunalen is overigens niet nieuw: op de sociale media kun je ‘er komen tribunalen’ al sinds ongeveer een jaar aantreffen, op het eerste gezicht vooral in tweets van coronasceptici, antivaxers e.d. Blijkbaar is het een gemeenplaats in die kringen.

Het woord tribunaal zelf is veel ouder. Het komt sinds de 16de eeuw voor in ons taalgebied en is verwant met het aan het Frans ontleende woord tribune (verhoogde plaats voor toeschouwers). Tribunaal gaat terug op Latijn tribūnal: een verhoogd platform waarop magistraten zaten als ze recht spraken. Oorspronkelijk – in het oude Rome – verwees het woord naar de plaats waar de (volks)tribunen zaten, die de rechten van het volk (‘de plebejers’) geacht werden te verdedigen tegen de vertegenwoordigers van de patriciërs, m.n. de senatoren.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar peter-arno.coppen@ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden