TV Column

Op de nieuwe Sunny Bergman kún je (m/v) niet boos zijn

Sunny Bergman in ‘Man Made'.

“Vindt u het moeilijk om man te zijn?”, vraagt Sunny Bergman iemand bij de voetbalclub in haar film ‘Man Made’. “Ik heb er geen moeite mee. Ik ben het al vanaf mijn geboorte”, reageert hij. Meteen moet ik lachen. Wat een maffe vraag, én wat maf dat-ie nooit wordt gesteld.

Het is Bergman in haar nieuwste VPRO-film weer gelukt om vragen te stellen die een vanzelfsprekendheid onderuithalen; zelfs bij die zo ‘normaal’ geachte man. Dat doet ze nu eens niet om die vanzelfsprekendheid aan te vallen, zoals in haar films over Zwarte Piet, wit privilege en het schoonheidsideaal voor vrouwen. Deze film is lief geworden.

Ze heeft empathie voor de mannen. Die moeten maar stoer en onkwetsbaar zijn om geen loser genoemd te worden, en toch moeten ze in onze vervrouwelijkte samenleving hun gevoel ontwikkelen en voor kinderen zorgen. Ze zijn ‘slecht’ als ze even losgaan in hun ‘typisch mannelijke impulsen’ (dominantie, vechten, seksisme), maar zijn een pussy als ze de was doen, zoals Sunny’s man David wel te horen krijgt.

Arme man. Hij zit nog gevangen in het stereotiepe beeld van zijn sekse terwijl de vrouw dankzij het feminisme zichzelf aan alle kanten kan ontwikkelen. Zelf kon ik prima studeren aan de universiteit. Ik rookte shag en reed motor, mét make-up op. De keuze voor stoer of vrouwelijk kon ik per uur zelf maken.

Eigenlijk heeft de man last van de remmende voorsprong, zou ik zeggen. Het is knap van Bergman om in te zien dat mannelijkheid net als het vrouwbeeld een sociaal construct is. Mannen lijden er ook onder. Ze zijn ook onzeker of verdrietig en moeten dat maar onderdrukken. Dan komt het er uit als onaangename boosheid, weet psychiater Glen Helberg. Bergman wil machoman geen kopje kleiner maken (eigenlijk vindt ze hem wel sexy), maar gunt hem gewoon meer mogelijkheden om een compleet mens te zijn. Het maakt de titel een vondst: ‘Man Made’ - tot man gemaakt, door de mens.

Testosteron-experiment

Dan haar aanpak. Natuurlijk komen er weer familieleden langs in deze ‘nieuwe Sunny’: haar vader, broer, zoon, buurman en man David. Die laatste, met baard, spierballen én wasmand, is de zachte ster van de film en de cover van de VPRO-Gids (naakt, ‘ontwapenend’, als op de PSP-poster). Toch ga je denken: is er niemand anders dan? Het is wel veel eigen kringetje. Bergman trekt het wel breder en laat allerlei andere mannen aan het woord, bijvoorbeeld in een mannengroep onder leiding van Helberg. 

Ze onderzoekt ook mogelijke fysieke man-vrouwverschillen, al roept dat onderzoek vooral meer vragen op, want verschillen de hersenen van man en vrouw echt niet? Haar testosteron-experiment is lolliger. Dat hormoongehalte blijkt helemaal geen ‘mannelijk’ gedrag te voorspellen. Na haar experiment met verschillende groepjes mannen blijken juist de rugbyspelers en advocaten het minste testosteron te hebben. Politieagenten en verplegers zitten in het midden, dan de queer artists en balletdansers bovenaan.

Als de man toch een construct is, valt dat ook te veranderen. In IJsland is Bergman op een school waar kinderen gendercompensatielessen krijgen, omdat de maatschappij kinderen berooft van gedragsmogelijkheden. De meisjes gaan ravotten in het bos (vindt niemand raar), de jongens spelen zacht met babypoppen en mogen nagellak op (vindt men shockerend). “Wat is er zo speciaal aan mannelijkheid dat die bedreigd wordt door een beetje nagellak?”, vraagt de schooldirecteur prikkelend.

De conclusie van elke mannen-emancipator in de film: “Feminisme is goed voor mannen, omdat het betekent dat zij ook volledig mens mogen zijn.” Al noem ik het misschien liever emancipatie, ik hoop op een heel nieuw debat.

Tv-column

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie. Meer columns leest u in het dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden