Taal Ton den Boon

Ook voor onze taal vormt pfas een uitdaging

In 2015 maakte de afkorting pfas zijn media­debuut. De Telegraaf typeerde ‘geperfluoreerde verbindingen’ als ‘PFAS’s’. Die meervoudsuitgang was dubbelop, want pfas zelf is al een meervoud. De afkorting staat namelijk voor poly- en perfluoralkylstoffen. Veel kranten schrijven pfas nog met hoofletters, maar als deze afkorting ingeburgerd raakt, zal ze vast met kleine letters worden geschreven, net als vergelijkbare namen van chemische stoffen, zoals pak (polycyclische aromatische koolwaterstof), pet (polyethyleentereftalaat) in het woord petfles, en pvc (polyvinylchloride).

De afkortingen pak en pet worden elk als een woord uitgesproken en ­rijmen op lak respectievelijk vet. Daarom worden deze afkortingen ook wel letterwoorden oftewel acroniemen genoemd. De afkorting pvc wordt daarentegen letter voor letter uitgesproken en heet daarom een initiaalwoord.

Met pfas is qua uitspraak iets bijzonders aan de hand. Deze afkorting wordt uitgesproken als peefas. De afkorting begint dus als een initiaalwoord en eindigt als een letterwoord. Sinds het begin van het computertijdperk zijn dit type hybride afkortingen langzamerhand gewoon geworden, denk aan cd-rom, jpeg (een bepaald type beeldbestand) en MS-DOS (naam van een besturingssysteem). Buiten de computerwereld tref je zulke hybride afkortingen nu ook mondjesmaat aan. Denk aan de (Engelstalige) afkorting van het trans-Atlantische vrijhandelsverdrag TTIP (uitgesproken als tietip).

Nu er echter ook binnen de lands- én de lokale politiek hybride afkortingen als pfas beginnen op te duiken, wordt het tijd dat er een Nederlandse naam komt voor dit soort ‘initiacroniemen’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden