Review

Ook op de snelweg is de een zijn dood de ander zijn brood

In 1987 verscheen in Californië 'Flattened Fauna', een veldgids voor algemene dieren van wegen, straten en snelwegen. Het boek bevat zwarte silhouetten van dieren die op de weg zijn doodgereden, een beschrijving van de soort, gedrag en gegevens over aantallen die worden doodgereden. Achter in het boek kan de lezer zijn eigen waarnemingen (soort, datum, plaats en conditie) op een dodenlijst invullen.

door Hans Schmit

Het idee vond in de Verenigde Staten al snel navolging. Zo verscheen in 1991 'What bird did that?' -een gids waarmee automobilisten vast kunnen stellen van welke vogel de op hun ruit platgeslagen uitwerpselen afkomstig zijn. En 'The Road Kill Cookbook' geeft de lezers recepten voor het bereiden van doodgereden dieren. Dieren die, zoals de ondertitel luidt, hun leven gaven opdat wij zo snel mogelijk van A naar B kunnen rijden.

Sim Visser, directeur van Kasteel Groeneveld in Baarn, kreeg onlangs het boekje 'Flattened Fauna' cadeau en dat vormde voor hem aanleiding een tentoonstelling samen te stellen over de snelweg als ecosysteem. De tentoonstelling 'Platte Eend' is gemaakt in samenwerking met Rijkswaterstaat, waarbinnen de Dienst weg- en waterbouwkunde zich bezighoudt met de gevolgen van de versnippering die wegen in de natuur veroorzaken en probeert die gevolgen met gerichte maatregelen zoveel mogelijk weer ongedaan te maken.

Er is dan ook een (interdepartementaal) Meerjarenprogramma Ontsnippering, dat voor 2018 de belangrijkste infrastructurele knelpunten voor dieren moet opheffen. In dat jaar moet ook de ecologische hoofdstructuur, het samenhangend netwerk van natuurgebieden en verbindingszones, gereed zijn.

De negatieve effecten van (snel) wegen springen het makkelijkst in het oog: het wegverkeer eist jaarlijks talloze slachtoffers. Konijnen, huiskatten, eenden en egels scoren het hoogst in de (officieuze) toptien. Wegen vormen voor veel dieren een onoverbrugbare barrière en lawaai en verlichting verstoren tot (soms vele) honderden meters buiten de weg. Maar de snelweg heeft ook positieve kanten voor dieren: omdat er zoveel slachtoffers vallen, is het een onuitputtelijke voedselbron. Het is in het ecosysteem van de snelweg net als in alle andere ecosystemen: eten en gegeten worden. Bovendien worden bermen zelden door mensen betreden: ze vormen daarom een goed leefgebied voor muizen, insecten, vogels en andere kleine dieren.

De negatieve aspecten van de versnippering (niet alleen door autowegen, maar ook door vaar- en spoorwegen) kunnen door menselijk ingrijpen worden verzacht: via ecoducten, tunnels, uitstapplaatsen in steile oevers, beplanting, loopstroken, stobbenwallen en dergelijke kunnen dieren zich veiliger door het landschap bewegen. Op de tentoonstelling komen deze drie aspecten (slachtoffers, profiteurs en verzachtende maatregelen) ruimschoots aan bod; met voor de kinderen interessante speelmogelijkheden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden