Ook het volk ziet af langs het parcours

Drie fotografen hebben alles vastgelegd wat met wielrennen te maken heeft, behalve de wedstrijd

In Milaan begint zaterdag de eerste wielerklassieker van het seizoen 2007. Met bijna 300 kilometers is La Primavera (De Lente) naar San Remo meteen ook de langste van de reeks. Desondanks eindigde hij in het verleden dikwijls met een massasprint. Daarom is er sinds 1960 een stevige helling in het parcours opgenomen, de Poggio di Remo. Dat bleek achteraf nog steeds niet voldoende en dus ging er eerst nog een tweede helling – de Cipressa – in.

De Poggio is een geliefde pleisterplaats voor de wielerfans. En daarom ontbreekt hij – mét de supporters – ook niet op de fototentoonstelling ’Kampioenen van het volk: de wereld van wielerklassiekers en kermiskoersen’, die momenteel is te bezichtigen in het Gemeentemuseum in Helmond. Drie fotografen – de Belgen Stephan Vanfleteren en Marc Steculorum en de Nederlandse Joyce van Belkom – hebben zo’n 120 foto’s geleverd voor de expositie. Van klein formaat 20 bij 25 cm tot groot van een bij anderhalve meter.

Vanfleterens foto’s gaan over wielergoden, volkscafés, kermiskoersen en landschappen, waarin de beroemde wedstrijden – zoals de Ronde van Vlaanderen, Parijs-Roubaix, Luik-Bastenaken-Luik en de Driedaagse van De Panne – gebeuren. Hij legt alles vast wat met wielrennen heeft te maken behalve de wedstrijd zelf. Tien jaar heeft hij zich bewogen tussen de supporters, uit wier mond schreeuwen en alcoholdampen komen. Vanfleteren heeft de close-ups in beeld gebracht van gezichten van fans en de landschappen van Vlaanderen en Noord-Frankrijk.

De foto’s zijn allemaal in zwart-wit en dat verhoogt hun effect. Somber en zwaar zijn de beelden van Haveluy in het parcours Parijs-Roubaix. Een man in laarzen schept modder tussen de tractorsporen weg. Naast hem ligt een oude fiets. Achter hem glinstert het regenwater op de kasseien. En in de verte staat eenzaam een wat vervallen boerderij. De hel van het noorden, is de bijnaam van de voorjaarsklassieker. Maar het zou ook op het landschap kunnen slaan. Van eenzelfde mistroostigheid is de foto van de man die met sombere blik in een heiig veld bij Marke-Kerkem de renners van de Driedaagse van De Panne staat op te wachten. In de ene hand een plastic tasje van Unic in de andere een wegwijzende pannekoek.

De close-ups van Nico Verhoeven en Sven Nys geven de pijn en de overgave van de geest mooi weer. Verhoeven, aan het eind van zijn loopbaan als Nederlands beroepsrenner, zit - onder de modder – met de ogen dicht en de mond open, de armen geheven, de haren plakkend op het hoofd. Van Sven Nys, ook tijdens Parijs-Roubaix genomen zien we alleen het hoofd scherp, met een verwrongen gezicht waarop wondjes zijn te zien.

’De Muur’ van Geraardsbergen is een begrip in de Ronde van Vlaanderen. Hij is achthonderd meter lang en bestaat voor het merendeel uit kasseien. Een paar jaar geleden zijn ze deels vernieuwd. Het hellingspercentage is tegen de tien met een uitschieter naar bijna twintig procent. In twaalf chronologische foto’s heeft Vanfleteren de muur vastgelegd. Op de eerste zijn de kasseien en de grasheuvel erbij leeg en verlaten. Langzaam stroomt de plek vol met publiek. Dan schieten de renners voorbij op het achtste beeld. De grasheuvel loopt leeg en op foto twaalf ligt de plek er, op een paar stukken papier na, precies zo bijna als op nummer één.

Marc Steculorum heeft meer dan tien jaar het publiek langs het parcours van de voorjaarsklassiekers vastgelegd in bijna 19de-eeuws aandoende foto’s. Drie actoren staan bij hem centraal: het landschap met zijn gratie en lelijkheid, het voortrazende peloton en de supporters in hun ritueel van staan, zitten, kijken en wachten.

Vooral de beelden met de supporters zijn sterk. Neem de eenzame liefhebber die, op de Poggio, achter de schaduw van zijn La Gazzetta dello Sport naar een mini-ontvanger staart. Of de fans, die op de dranghekken in het Bos van Aremberg hangend in afwachting zijn van de renners. Mooi is de opname van de enthousiastelingen die staan te juichen op een van die vele Vlaamse monumenten (deze in Kemmelberg), terwijl de renners in Gent-Wevelgem voorbij razen. En het bekijken waard is zeker de opname vanuit de hoogte in het Bos van Wallers waar door lange rijen supporters de helden voortploegen.

De derde representant is Joyce van Belkom. Van haar hangen er in Helmond tien (kleuren)foto’s van Brabantse en Limburgse kermiskoersen. Haar camera heeft vooral de feestelijkheden en de randactiviteiten rondom de koers gepakt. Het beeld van het zwierende meisje in de draaimolen in Riethoven (bij Eindhoven), terwijl het peloton langszwiert geeft de sfeer goed weer.

Naast foto’s zijn op de expositie ook drie elementen van bewegende beelden te bekijken van drie wielerlegenden die dood zijn. Meteen bij de entree wordt de bezoeker getrakteerd op zwart-wit opnamen van Briek Schotte, de laatste Flandrien, tijdens de WK wielrennen in 1948 in Valkenburg. De meest recente opname is die van Marco Pantani, rijdend in de roze trui in de Giro. Een dag later wordt hij uit de Ronde van Italië gehaald. En daartussen in zit Gerrie Knetemann, die op de schouders van Mart Smeets uithuilt na zijn overwinning in de Amstel Gold Race van 1985. Hij heeft een lange revalidatie achter de rug in een val, twee jaar eerder in een Belgische koers. En de Kneet schittert nog één keer. In de andere filmbeelden – van respectievelijk VanFleteren en Steculorum – staan de Zesdaagse van Gent van vorig jaar en het enthousiasme van zeven fans langs de kasseienstroken van Parijs-Roubaix centraal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden