Cultuur Noorderzon

Ook de 29ste editie van Noorderzon is trendsettend

‘Dragón’ van Guillermo Calderón. Beeld Pierre Borasci

THEATER

Socalled & Friends / Space-the 3rd season
★★★☆☆

The Chekhov Project / I am a seagull
★★★☆☆

Bissane Al Charif & Chrystele Khodr / I Once Entered A Garden
★★★★☆ 

Guillermo Calderón / Dragón 
★★★★☆ 

Geen theaterfestival in Nederland brengt een hele stad zó in reuring als Noorderzon in Groningen. In het centrum herken je de bezoekers aan het programmaboekje in hun hand, flanerend van de ene naar de andere locatie voor voorstellingen en performances. In festivalhart het Noorderplantsoen is het lekker hangen op de terrassen tussen het groen, een biologisch glas wijn erbij, plus een oesterzwambitterballetje. ‘Kom erbij’ zou het festivalmotto kunnen luiden.

Deze verwelkomende grondhouding is ook in de 29ste editie in de theaterprogrammering verankerd. De internationale voorstellingen en performances verrassen, vernieuwen en bedienen zich van allerlei disciplines, en zijn ‘toch’ heel toegankelijk.

De muzikale openingsvoorstelling ‘Space – The 3rd season’ van de Canadese rapper en poppenspelspecialist Socalled is lichtvoetig te noemen, met een combinatie van Broadway-swing van een twintigkoppig orkest, zang, rap en poppenspel. Het publiek wordt uitgenodigd om met de fuzzies – pluizige poppen à la ‘Sesamstraat’ op een verre planeet – mee te zingen. Desnoods met een simpel ‘lalalalala’. Want hoe mooi is harmonie wel niet, opdat verschillende stemmen kunnen klinken?

Hipsterbeer

Bij de fuzzies is de harmonie echter verboden omdat hun koningin (schitterend gezongen door de Indiaas-Canadese zangeres Kiran Ahluhwalia) ze alleen nog maar eenstemmig wil horen kwelen. Een ‘hipsterbeer’ brengt muzikale vrijheid en broederschap, na nogal wat verwikkelingen waarin thema’s als ongelijkheid, milieu, oorlog en consumentisme fluks over elkaar heen buitelen. Het eind-goed-al-goed neigt een beetje naar Amerikaanse zoetsappigheid, maar vermakelijk is het wel. 

The Chekhov Project Beeld The Checkhov Project

Zoetsappigheid ligt ook op de loer in de filmvertoning van ‘The Chekhov Project’. Hierin wordt een groep acteurs, muzikanten en ontwerpers gevolgd bij de jaarlijkse opvoering van een Tsjechov-toneelstuk in en rond een boerderij vlak bij New York. In zestien jaar tijd is de Tsjechov-week uitgegroeid tot een happening voor de lokale gemeenschap aldaar. De bewoners zijn vrijwilligers, bij wie de acteurs in tentjes in de achtertuin slapen, maar ook collega-acteurs in figurantenrollen, want de uiteindelijke voorstelling speelt zich af in zowat het hele dorp, tot op het meer aan toe.

De manier waarop dit alles in beeld is gebracht, blootsvoetse kindjes met theatermaskertjes op in slowmotion, is nogal halleluja-hippieachtig. Maar je gaat wel mee in de kracht van zo’n collectief. In de film draait het om Tjechovs ‘De Meeuw’ en we zien hoe het laat-19de-eeuwse toneelstuk en de mensen van dit oord samenvallen. Dat geldt vooral voor de acteurs en hun rollen, die in de geest van Tsjechov weergaloos durven zwelgen in onbeantwoorde liefde. Ze zijn gefilmd in close-up, en we denderen ademloos mee in hun achtbaan van onvervuld verlangen.

Publiek als voyeur

Publiek is ook voyeur in de multi­mediale installatie ‘I Once Entered A Garden’ van de Syrisch-Palestijnse Bissane Al Charif en de Libanese Chrystele Khodr. Via een koptelefoon horen we de verhalen van mannen en vrouwen uit het Midden-Oosten over hun eerste seksuele ervaringen. Representatieve (kunst)objecten als een trouwjurk, een zelf te leggen puzzel van een sexy poserende Brad Pitt of een collage van badpakken accentueren de intieme inkijkjes in culturen waar niet over seksualiteit wordt gesproken, maar er natuurlijk wél aan wordt gedaan.

Stiekem over de schutting voor een seksdate met de buurvrouw, een badpak onder kleding aan om het niet ‘zo ver’ te laten komen. De persoonlijke verhalen zijn ontroerend én ontluisterend vanwege het rumoer van de Libanese, Irakese en Syrische oorlogen dat door de verhalen heen sijpelt. Pijnlijk duidelijk wordt hoe dit liefdeskeuzes heeft bepaald en het verloop van levens heeft getekend. 

Noorderzon brengt theater van nú, en wellicht ook van de toekomst, want het festival heeft zich in de 29 edities bewezen als trendsettend. Nog niet bekend in Nederland, maar wel iemand naar wie internationaal met argusogen wordt gekeken is de Chileense schrijver-regisseur Guillermo Calderón.

Sardonisch ontregelende mindfuck

Zijn ‘Dragón’ is een sardonisch ontregelende mindfuck over kunst en activisme. We volgen een brainstorm van drie hippe perfomancekunstenaars die een installatie over de antikoloniale activist Walter Rodney willen maken. De zelfbewuste kunsttypetjes raken volledig verstrikt in een web van eigen pretenties, wat maar tot één ding kan leiden: hun eigen overbodigheid. Calderón brengt het als een geestige thriller vol flitsende monologen, misleiding en verwarring. Met als prangende onderliggende vraag: wat is kunst eigenlijk nog waard?

Nog te zien tot en met 25 augustus. www.noorderzon.nl

Lees ook:

Wat is echt, wat is nep op Theaterfestival Boulevard

Oriëntatie. Dat is het thema van Theaterfestival Boulevard 2019. Met als titel ‘You Are Here’. En zoiets kun je natuurlijk zo breed opvatten als je zelf wilt. 

Veel makers lijken te zijn vergeten dat Oerol de versmelting is tussen landschap en theater

Terschelling ademt tot en met zondag Oerol. Trouw ging deze week een aantal voorstellingen op het gigantische theater- en muziekfestival af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden