null

TaalTon den Boon

Ook al staat de n in bsn voor nummer, toch kan bsn-nummer

Een lezer mailt dat hij zich ergert aan de samenstelling bsn-nummer. Volgens hem is dat woord fout, omdat de laatste letter van de afkorting (bsn staat voor burgerservicenummer) in uitgeschreven vorm gelijk is aan het tweede deel van de samenstelling (nummer). Daardoor is het woord volgens hem dubbelop. Tot overmaat van ramp heeft hij de indruk dat bsn-nummer algemeen Nederlands is geworden: zelfs in de krant tref je deze ‘fout’ aan.

Het klopt dat bsn-nummer courant is, maar fout is dit woord zeker niet. Bovendien staat bsn-nummer niet op zichzelf. Er zijn zelfs vrij veel courante samenstellingen in het Nederlands gevormd met een afkorting waarvan de laatste letter gelijk is aan het tweede deel van de samenstelling, zoals apk-keuring, mavo-onderwijs en NIPT-test, waarin NIPT staat voor ‘niet-invasieve prenatale test’ (ook NIP-test komt voor). Soms wordt de afkorting niet eens meer als zodanig herkend, zoals bom (bewust ongehuwde moeder) in bommoeder.

Er zijn ook vergelijkbare samenstellingen met vreemdtalige afkortingen, zoals BIC (Bank Identifier Code), gps (global positioning system) of hiv (human immunodeficiency virus): BIC-code, gps-systeem, hiv-virus. Al zijn die ook wat pleonastisch, ze roepen minder weerstand op. Dat geldt nog sterker voor lcd-scherm, waarin de d van lcd (liquid crystal display) in uitgeschreven vorm weliswaar een andere vorm, maar dezelfde betekenis heeft als ons woord scherm. Aan tl-buis – tl is van oorsprong een Franse afkorting van tube luminescent, waarin tube ‘buis’ betekent – zal vermoedelijk zelfs de briefschrijver zich niet ergeren.

Voor al dit soort samenstellingen geldt dat je ze gemakkelijker accepteert naarmate je meer geneigd bent de afkorting op te vatten als een zelfstandige entiteit en niet te denken aan de uitgeschreven vorm.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden