Opinie

Ontmoeting met God op open zee niet echt gelukt

In 1968 startte vanuit Engeland de tot dat moment meest ambitieuze wedstrijd zeezeilen: de deelnemers moesten, zonder één stop te maken, via Kaap Hoorn, Australië en Kaap De Goede Hoop de wereld over de drie oceanen ronden. Op het allerlaatste moment gaf zich voor de wedstrijd op een zekere Donald Crowhurst, handelaar in nautische artikelen.

Hoewel de voorbereiding veel te kortdag was, bouwde Crowhurst een met electronica van die dagen volgestopte trimaran, die hij de Teignmouth Electron doopte. Hij vertrok op de laatste dag dat dat volgens het wedstrijdregelment nog mocht, op 1 november 1968. Geplaagd door een enorme hoeveelheid tegenslag moet hij al aan het eind van die maand zijn gaan spelen met de gedachte aan fraude, die het grootste schandaal van de zeezeilsport zou worden. Hij bleef op de Atlantische Oceaan en hield zich maanden stil. Toen hij tenslotte radiocontact zocht, bleek dat hij op kop lag in de wedstrijd. Een medezeiler stortte zich in een storm om te proberen Crowhurst in te halen, en verongelukte. Ronddobberend in de Sargossa Zee realiseerde de laatste zich dat zijn bedrog ontdekt zou worden. Op of rond de eerste juni van 1969 stapte hij overboord.

Paul Feld heeft dit bizarre verhaal gebruikt voor zijn nieuwste toneelstuk, 'El Niño'. Behalve Harm van Geel als Donald Crowhurst koos hij voor de personages van Clare Crowhurst, Donalds vrouw (Daphne de Bruin) en zijn sponsor Rodney R. Hallworth (John Buijsman). Als decor had ontwerpster Catharina Scholten een groot wit zeil over de speelplaats gespannen; de boot werd voorgesteld door twee tafels met daarop een chaos aan scheepsattributen. Het relatief lange derde bedrijf speelt in het huis van Donald, terwijl deze op de oceaan rondzwalkt. De oplossing om door hoge verrijdbare kasten de boot en Donald aan het gezicht te onttrekken, vond ik niet gelukkig, ook al omdat de violist Jasper le Clerq, die met zijn instrument en electronica voor prachtige muziek zorgde, daardoor ook verdween.

Een groot gedeelte van de handeling gaat op aan de relatie die Rodney met Clare begint. Ik vond dat niet interessant, ook niet als Feld gepoogd heeft daarmee een dramatisch motief te creëren voor Donalds zelfmoord. Maar meer nog had ik mij verheugd op wat in het programma wordt beloofd: 'Solozeiler ontmoet God op open zee'. Behalve een citaat uit psalm 23, heb ik daar niets van gemerkt. Felds Donald is een zeurkous, die noch in door hem aan het vaderland gemelde vliegende gang over de oceanen, noch in het dobberen tussen de wieren, enige metafysische ervaring met ons deelt.

Feld is een maatschappelijk geëngageerde toneelschrijver, die blijkens zijn oeuvre tot nu toe wel wat te melden heeft. Dat is naar mijn gevoel hier niet gelukt. Het stuk is wrakhout, dat herinnert aan de laatste foto die vorige maand is gemaakt van de Teignmouth Electron. De trimaran is destijds van de Sargossa Zee versleept naar Jamaïca, verkocht, en na een tweede carrière voor diepzeeduiktoeristen, ligt hij nu te vergaan op een strand.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden