Zelfportret en portret van Arientge Hollaer door haar man Hendrick Sorgh

AteliergeheimenMuseum Rotterdam

Ontdek de ‘ateliergeheimen’ van zes Rotterdamse kunstenaars

Zelfportret en portret van Arientge Hollaer door haar man Hendrick Sorgh Beeld Museum rotterdam

Ateliergeheimen van Rotterdam, t/m 19 april in Museum Rotterdam
★★☆☆☆

Een tentoonstelling in Museum Rotterdam over de ‘ateliergeheimen’ van zes Rotterdamse kunstenaars geeft een inkijkje in hun leven en werk. Verwacht geen pikante onthullingen.

Het is een alledaags tafereeltje dat Hendrick Sorgh in 1659 schilderde. Een meisje leunt uit een open raam naast de voordeur. Verwacht ze bezoek? Heeft ze net iemand uitgezwaaid? Onder het raam hangt een aardewerken pot, waaraan je snel voorbij kijkt.

Tot je in Museum Rotterdam die pot in het echt ziet staan, naast het schilderij. Het is niet de afgebeelde pot, maar hij komt wel uit de tijd van Sorgh (1610-1670), vertelt conservator Liesbeth van der Zeeuw. Iedereen had toen zo'n ‘kamerpot’ of wel pispot. Net als op het schilderij hing hij vaak aan een spijker naast de voordeur of onder een raam: geen stank in huis en toch zo voor het grijpen. Misschien heeft het  meisje op het schilderij de inhoud van de pot net naar buiten gekieperd. Dat was heel gebruikelijk in het Rotterdam van toen.   

Hendrick Sorgh, Meisje aan het venster, 1659. Beeld Hendrick Sorgh

Het is maar een kleine tentoonstelling in Museum Rotterdam over de 'ateliergeheimen’ van zes Rotterdamse kunstenaars. Naast Sorgh zijn dat Pieter de Hooch, Nicolaes Muys, George Breitner, Kees van Dongen en Dolk Henkes. Toch is er veel te zien en te ontdekken, al moet je daar wel de tijd voor nemen. Dat komt door de opzet: schilderijen uit het depot van Museum Boijmans (dat jarenlang gesloten is wegens een verbouwing) worden gepresenteerd naast attributen uit de collectie van Museum Rotterdam. Die voorwerpen, variërend van kookgerei en meubels tot een gevelsteen, hebben een relatie met een van de kunstenaars of zijn werk. 

Soms spreekt die voor zich, bijvoorbeeld bij het schildersjasje en de schilderskist van Henkes. Bij andere voorwerpen is het soms een zoekplaatje. Pas na lang turen blijkt een koperen kookketel afgebeeld op een keukeninterieur van Pieter de Hooch. 

Het schildersjasje van Dolf Henkes. COLLECTIE MUSEUM ROTTERDAMBeeld Collectie musuem Rotterdam

Ondanks hun verschillen delen deze schilders, die drie eeuwen beslaan, hun afkomst. Ze waren zonen van arbeiders en handelaars en schilderden het Rotterdam van hun tijd. Van de levendige Grotemarkt van Sorgh 'wandel’ je door de stegen van Breitner naar Henkes’ atelier aan het Haringvliet. Onderweg kom je ook nog werk tegen van hedendaagse kunstenaars uit Rotterdam, die vaak heel associatief reageren op (de erfenis van) hun voorgangers.  

Kamerpot, bodemvondst Rotterdam, 1600 – 1650. Beeld Collectie Museum Rotterdam

Voor de kijker die door deze caleidoscopische blik op de geschiedenis van Rotterdam de weg kwijt raakt, is er als houvast een groot digitaal scherm waarop je kunt inzoomen op de stadsplattegrond. De titel ‘Ateliergeheimen’ klinkt spannender dan het is, want er zijn geen pikante onthullingen. De tentoonstelling is een mix van intieme en onschuldige kijkjes in het leven en werk van deze kunstenaars. Als er al sprake is van een onthulling, zijn dat de fraaie portretten van Hendrick Sorgh en zijn echtgenote Ariaentge Hollaer, geschilderd door Sorgh in 1645. Beide portretten bleven altijd in de familie, maar zijn onlangs gekocht door Museum Rotterdam en nu voor het eerst voor het publiek te zien. Nog nooit zagen we zo'n mooi en liefdevol geschilderd kuiltje als in de wang van Ariaentge. 

Lees ook:

Boijmans gaat zeven jaar dicht, maar de collectie blijft zichtbaar

Op reis Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam sluit de deuren voor een grote verbouwing, maar dat betekent niet dat de collectie uit het zicht verdwijnt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden