#MeToo

Ongewenst gedrag Azzini leidt niet tot sanctie bij Toneelgroep Oostpool

Marcus AzziniBeeld Bas de Brouwer

Na onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag hoeft artistiek leider Marcus Azzini van Oostpool niet op te stappen.

Marcus Azzini, de artistiek leider van Toneelgroep Oostpool, is enkele jaren geleden een intieme relatie aangegaan met een veel jongere tijdelijk medewerker die in een afhankelijke positie zat. Gezien het leeftijds- en machtsverschil had hij dat beter niet kunnen doen, maar er was geen sprake van ‘intentioneel machtsmisbruik’. Die conclusie trekt onderzoeksbureau Bezemer&Schubad, dat in opdracht van de raad van toezicht van Oostpool deze en een aantal andere kwesties onder de loep nam.

De raad van toezicht ziet in de uitkomst van het onderzoek geen reden om Azzini te ontslaan. Wel wil het theatergezelschap volledige openheid van zaken geven. Azzini werkt daaraan mee.

Het onderzoek volgde op meldingen over grensoverschrijdend gedrag door Azzini, door vier jonge theatermakers half maart aangekaart bij de raad van toezicht. De zaken speelden in de periode 2011-2015. Oostpool liet vervolgens een extern bureau onderzoek doen. Al is machtsmisbruik volgens de onderzoekers niet aangetoond, het bureau is kritisch over het gedrag van Azzini. ‘Gezien het leeftijdsverschil en het verschil in levenservaring tussen beide personen, alsmede de stevige invloed van verweerder binnen de producties van toneelgroep Oostpool mag duidelijk zijn dat verweerder er goed aan had gedaan die relatie niet te beginnen. Werk en privé liepen hierdoor meer dan wenselijk door elkaar.’

Desondanks wil Oostpool met Azzini door. De feitelijke uitkomst van het rapport is volgens de organisatie geen reden tot ontslag. Dat Azzini erkent dat hij fout heeft gehandeld en wil veranderen, heeft aanvullend vertrouwen gegeven. Het externe bureau adviseert onder andere om Azzini aan te spreken op zijn communicatiestijl en hem een coach te geven.

Spijt in de openbaarheid

Azzini kiest ervoor om in de openbaarheid zijn spijt te betuigen. Hij erkent dat hij de afgelopen jaren gefaald heeft op intermenselijk gebied. “Jonge mensen hebben zich door mij onveilig gevoeld. Daar wil ik mijn excuses voor aanbieden. Ik heb slecht gecommuniceerd, ben slordig geweest en heb te weinig onderkend hoe groot mijn macht over andere mensen was. Theater maken is een intens en intiem proces. Dan ontstaat ten onrechte een familiegevoel. Ik heb er spijt van dat het zakelijke en het privé­leven in elkaars vaarwater zijn gekomen.”

Hij heeft de excuses nog niet persoonlijk aan de melders aangeboden. “Ik wil me absoluut niet achter het rapport verschuilen en zeggen: er is niks aan de hand, we gaan gewoon door. Al concludeert het bureau dat er geen machtsmisbruik was, mijn gedrag staat wel ter discussie. Je kunt de oorzaken buiten jezelf zoeken – in het werkproces of de cultuur van het theater – maar ik moet vooral in de spiegel kijken en het bij mezelf zoeken. Daarom sta ik nu zelf de pers te woord.”

De afgelopen jaren is bekend geworden dat in de theaterwereld veel jonge acteurs te maken hebben met misbruik door mensen op machtiger posities.

Karen Verkerk: ‘Ontslag is een heel zware maatregel’

Opluchting? Nee, dat is niet het woord dat Karen Verkerk, lid van de raad van toezicht van Oostpool, op voelt komen bij de uitslag van het onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag van artistiek leider Marcus Azzini. “Natuurlijk is het fijn dat er geen seksuele intimidatie of machtsmisbruik is aangetoond, maar die meldingen zijn er niet voor niets geweest. Dat mensen onder de situatie bij Oostpool hebben geleden, dwingt ons te kijken hoe we nu binnen Oostpool een veilige werkomgeving kunnen creëren.

“Ik kan niet ingaan op de inhoud van het rapport, maar de conclusie was geen reden voor ontslag. Voor ons was wel heel belangrijk dat hij onmiddellijk erkende dat hij niet goed heeft gehandeld en wilde veranderen. Was dat niet het geval, dan was het een stuk lastiger geworden om gezamenlijk verder te gaan. Zijn reactie geeft ons vertrouwen. Marcus is ook een zeer talentvolle man, die mooie producties maakt en onze organisatie veel te bieden heeft. Maar dan wel graag op de juiste manier.”

Is ontslag niet beter om met een schone lei verder te kunnen? Verkerk: “Ik vind het een krachtig signaal dat iemand erkent dat hij fout zat en dat hij daarmee naar buiten treedt. Mensen aan de kant zetten, brengt ook veel angst teweeg. Wie durft er dan nog open te zijn over ongewenst gedrag?”

Melders zijn geshockeerd

Desgevraagd zegt Verkerk dat ze hoopt dat de melders het niet als een verlies zien. Dat doen ze wel. De melders, die anoniem willen blijven, reageren ontzet op de uitkomsten van het onderzoek en de conclusies die Oostpool eraan verbindt. Ze zijn geshockeerd dat hun verhalen volgens de onderzoekers niet wijzen op seksuele intimidatie en machtsmisbruik. Ook wijzen ze op omissies in het rapport, over ­andere misstanden die ze hebben aangekaart. Ze hebben zorgen over de positie van toekomstige medewerkers en stagiairs bij Oostpool. 

Daarbij voelen ze zich voor het blok gezet door het feit dat zij op dezelfde dag als de pers geïnformeerd werden over het voldongen feit om Marcus Azzini aan te houden als artistiek leider. Er was tot gisteren nog geen gesprek geweest tussen de brievenschrijvers en Toneelgroep Oostpool.

De brievenschrijvers uiten hun zorgen over de veiligheid van toekomstige werknemers en hebben ernstige twijfels bij de voortzetting van samenwerkingen tussen Oostpool en ArtEZ en andere theateropleidingen. Ze hebben geen vertrouwen dat de genomen maatregelen wezenlijk kunnen bijdragen aan een cultuurverandering bij Toneelgroep Oostpool.

Ze uiten kritiek op het onderzoek, dat zij zeer nauw opgezet vonden en weinig transparant richting de sector, en dat door een enkele onderzoeker werd uitgevoerd. Ze kregen geen inspraak in de keuze voor het onderzoeksbureau en werden niet geconsulteerd over het formuleren van een onderzoeksvraag. Daardoor voelden zij zich in een afhankelijke positie gebracht. In de loop van het onderzoek kreeg Marcus Azzini wederhoor over hun verklaringen, maar dit is vice versa niet gebeurd.

Ze wijzen op omissies in de conclusies, met name aangaande  pestgedrag en de drugscultuur die zij zien bij Oostpool, en waar Marcus Azzini een centrale rol in heeft. Ze zijn geshockeerd dat hun verhalen volgens het onderzoek geen onderbouwing bieden van de beschuldiging van machtsmisbruik en seksuele intimidatie en ze bestrijden het oordeel dat er sprake was van een consensuele relatie.

De namen van de anonieme briefschrijvers zijn bij de redactie bekend.

Lees ook:

Melding van grensoverschrijdend gedrag bij Toneelgroep Oostpool

Vier personen hebben samen melding gedaan van grensoverschrijdend gedrag bij Toneelgroep Oostpool. Het gezelschap laat een extern bureau onafhankelijk onderzoek doen.

Misbruik in theaterwereld: ‘Ik wil laten zien hoe het gebeurt om anderen te beschermen’

De #MeToo-discussie heeft nog niets veranderd in de theaterwereld, zeggen schrijver Tjeerd Posthuma en regisseur Bram Jansen. Beiden schreven een tekst waarin zij de giftige cocktail tonen die seksuele intimidatie in deze sector zo makkelijk maakt. “Ik wilde laten zien hoe het gebeurt, in de hoop dat we andere jonge mensen beter kunnen beschermen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden