Opinie

Onderhuidse erotische spanning tussen tegenpolen

’Narziss & Goldmund’ naar de roman van Herman Hesse in een bewerking van Tom Blokdijk en in regie van Erik Whien. Toneelschuurproductie, daar te zien tot 3/2. 9-11/2 Arnhem (Huis Oostpool). De tournee volgt in oktober/november.

Het laatromantische werk van Hermann Hesse is een buitenbeentje in de literatuur van de twintigste eeuw, gekoesterd door de liefhebbers ervan. Maar nog vaker is het wrevelig terzijde geschoven door hen die Hesse’s dweperig moralisme over het primaat van de vervoering der zinnen boven de ingetogenheid van de asceet maar gezeur vinden.

Toch is zijn roman ’Narziss und Goldmund’ wel een van de grote boeken waardoor de meesten van ons zich op enig moment in hun leven hebben laten grijpen.

De tijd: de diepe Middeleeuwen. De ruimte: groene dalen met woest stomende rivieren, ongenaakbare bergen en burchten, veel ridderburchten. En in dat decor de twee tegenpolen Narziss en Goldmund, een onuitgesproken homo-erotische vriendschap tussen de kloosterbroeder die zijn leven wijdt aan God en de wetenschap, en de kunstenaar die de wereld intrekt en de liefde smaakt in een steeds woestere dans met de schone jonkvrouwen die al die middeleeuwse burchten en stadjes bevolken.

De jonge toneelmaker Erik Whien, in 2000 afgestudeerd aan de Toneelacademie van Maastricht, maakte iets meer dan een jaar geleden de kerstproductie ’Geloof hoop liefde’ inclusief kaarsen, vallende sneeuw en een hert tussen de dennen. Zijn nieuwe productie ’Narziss & Goldmund’ lijkt op de vorige, maar dan zonder enig spoortje van cynisme. Heel sterk komt dat tot uitdrukking in het (iets te langdradige) slot van de voorstelling, een loflied op het najagen van de zinnen tegen de achtergrond van een stervende Goldmund en de erkenning door de asceet Narziss: „Als ik toch weet wat liefde is, komt dat door jou.”

De bewerking van het boek tot theatervoorstelling door de nestor van de Nederlandse dramaturgen, Tom Blokdijk, is, heel aardig, een boek gebleven. Zo is het decor van Guus van Geffen een fraaie kloosterbibliotheek met onderkasten voor de manuscripten, die aan drie kanten het speelveld omsluit. Een maaltijd, een kunstvoorwerp of wat dan ook wordt getoond als de bladzijde in een kookboek of een plaatjesboek. Een kasteeltoren is de ladder waarmee hoog liggende boekenplanken worden bereikt, en zo verder. Een ’voorstelling als boek’ dus, in plaats van het gebruikelijke ’boek als voorstelling’.

De acteurs, Lard Adrian, Bram Coopmans en Ali Ben Horsting zijn generatie- en studiegenoten van Whien en spelen als collectief. In dit geval wil dat zeggen dat niet alleen niet wordt verteld wie wie is, maar ook dat ze alle drie delen van de rol van Goldmund spelen. Ze schotelen ons episoden uit het stormachtige leven van de kunstenaar voor, met regelmatig vermakelijk-gegeneerd gespeelde kussen op de mond om de nieuwe verovering van een jonkvrouw of de eeuwige vriendschap tussen Narziss en Goldmund te bezegelen.

De voorstelling wordt gebracht als een lichtvoetige vertelling met allerhande kleine toneelgrapjes die evengoed bij Blokdijk als bij Whien kunnen zijn opgekomen, voor zover ik iets weet van het werk van beide regisseurs.

De ondanks alles toch wat gedateerde boodschap van Hermann Hesse blijft daarbij het geheel pletten, en des te groter werd mijn bewondering voor het elan waarmee de drie acteurs de enorme lap tekst van ruim twee uur tot stuk smeedden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden