Review

Omgeven door kippen, brommers en auto's

Overdadig gedrapeerd met gewaden, armbanden en een torenhoge hoofddoek roept de ravissante verschijning van Erykah Badu automatisch associaties op met die van een Afrikaanse prinses. De Amerikaanse nu-soul zangeres doet dat zelfbewust om zo haar afro-Amerikaanse identiteit te benadrukken. Haar uiterlijk vertoon past in een verbrokkelde traditie van Amerikaanse artiesten, die langs muzikale weg het slaven-spoor terugvolgden. Toch leidden de eerdere aanzetten van jazz- (John Coltrane, Randy Weston), pop- (Paul Simon, Ry Cooder) en bluesmuzikanten (Taj Mahal) nimmer tot een gedegen bronnen-onderzoek. Laat staan tot het omarmen van de rijke muzikale schat die er na eeuwen nog springlevend is, letterlijk op straat ligt.

De Amerikaanse gitarist/ musicoloog Banning Eyre nam wel die moeite. Midden jaren negentig woonde hij een half jaar in Bamako, Mali, bij de familie van Djelimady Tounkara. Die is de lead-gitarist van de Super Rail Band en voor Eyre ,,de beste gitarist van Afrika. Ik ging er heen om er de gitaarstijl van de Mandingo-griots te leren, troubadours met een traditie die terug gaat tot de 13e eeuw''. Zijn speurtochten naar de bronnen van de blues, de funk en zelfs de country (de oorsprong van de banjo) vond Eyre er terug. Enthousiast doet hij verslag van zijn ontdekkingen in het recent verschenen boek 'In griot time: an American guitarist in Mali' (Temple University Press). De auditieve bijsluiter 'In griot time, string music from Mali' (Stern's-STCD 1089) is los verkrijgbaar en biedt in helicopterview een blik op het enorme potentieel, dat het land herbergt. Je ontdekt direct twee duidelijke lijnen : Mali blinkt uit in stemmen en snaren. 24 karaats soul bieden de evenknieën van Aretha Franklin -met name de zangeressen uit de Wasaoulou-provincie (Oumou Sangare, Sali Sidibe)- en van mannelijke tegenhangers als Sam Cooke (Salif Keita). Overdonderend is het machtsvertoon van snaren-virtuozen op kora, ngoni, kamale, akoustische en elektrische gitaar. Altijd spelen ze met een enorme drive in genres die wij als blues (Ali Farka Toure), funk (Djelimady Tounkara) of folk (Toumani Diabate) zouden bestempelen. De compilatie 'In griot time, string music from Mali' bevat nummers van bestaande platen afgewisseld met eigen digitale opnames.

,,Opgevangen op een ongeplaveide straat, omgeven door kippen, brommers en autos'' aldus Eyre.

De briljante plaat 'Bende' (Cobalt- 09287-2) van de Malinese griot Abdoulaye Diabaté sluit hier waterdicht op aan. Een Amerikaanse funkband gelijk stuwen percussie, gitaristen en balofoons (een soort eco-toetsen gemaakt van kalebassen) de stem van Diabaté tot grote hoogten. Hij zingt over thema's als 'Begrip voor elkaar', Verantwoord leiderschap' en 'Monzon', een historisch personage die de huidige generatie tot voorbeeld strekt. Abdoulaye Diabaté is dan ook een regelrechte afstammeling uit de griot-traditie. ''Griots of 'djeli's' waren de telefoon, radio en televisie ineen. Symbolen van een orale cultuur waar het gesproken in plaats van het geschreven woord de communicatie vertegenwoordigde'' aldus de zanger in het begeleidend cd-boekje.

Niets meer of minder dan wat de combinatie van Amerikaanse singer/songwriters en nu-soul vocalisten oplevert: boodschappers met het hart op de tong. Maar nu rauw en kwetsbaar, ontdaan van de ruis en cliché's die zoveel Amerikaanse popproducties aankleven. Trouwens, deze ontwapenende directheid van de lokale muziekscene is raak in beeld gebracht door de Anton Corbijn van Mali: Malick Sidibé. Tot en met 25 februari te zien het Amsterdams Stedelijk Museum.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden