Opinie

Oerol: files op de fietspaden

Zilte luchtspiegelingen is het thema van de 29ste editie van theaterfestival Oerol. Op Terschelling fiets je van de ene fata morgana naar de andere.

Vanaf de rand van een zonovergoten duinpannetje glijden tientallen mensen via een knalroze luchtbed naar beneden. In hun hand een plastic emmertje vol zand en een plastic schepje. Op de achtergrond de Noordzee, duinen en bossen. Dit is Oerol, het jaarlijkse theater- en muziekfestival van Terschelling.

Het roze luchtbed verbeeldt de binnenste schaamlippen van een vrouw. Daarlangs glijden de bezoekers haar baarmoeder in, vertelt kunstenaar Yvonne Beelen. Beelen liet zich inspireren door Jules Verne, die zou hebben gezegd dat de kratermond van de vulkaan die toegang verschaft tot het binnenste van de aarde, lijkt op een vulva. De bezoekers mogen dezelfde weg afleggen als de ontdekkingsreiziger.

De voorstelling +Vulva is typerend voor Oerol, waarin de natuur altijd een belangrijk decorstuk van de voorstellingen is. Fietsend over het eiland zie je voortdurend lichtblauwe bordjes die je wijzen op een tribune op een open plek in het bos of een cirkel met stoeltjes middenin een weiland. Dit jaar, bij de 29ste editie van het festival, is het thema Zilte luchtspiegelingen. En inderdaad doemen sommige attracties als fata morgana’s op in het landschap.

Zoals de Bibberende torens: vijf hoge, dunne, bouwsels van ijzer, die heen en weer bewegen door de wind. Soms staan ze echt te bibberen. Tientallen mensen liggen eromheen en luisteren naar de merkwaardige muziek die het bibberen van de torens begeleidt. ’Net als bomen kunnen ijzeren torens buigen en wiegen in de wind. En heel mooi bibberen, al weten we niet waar ijzer bang voor is,’ schrijft de maker Michiel van Overbeek erbij.

Een enkele luchtspiegeling valt in het water. Tricyclique Dol maakte een route met geluid- en beeldinstallaties rond een meertje. De bezoekers krijgen te horen dat ze bij een wandeling rond het meer al hun zintuigen moeten gebruiken om twee installaties te ontdekken. Hoewel één helaas niet te zien is door de wind en de golven in het meertje, zegt een medewerkster erbij. De andere blijkt ook te moeilijk te vinden voor de meeste toeschouwers, die dan ook teleurgesteld terugkomen bij het beginpunt.

70.000 bezoekers verwacht Terschelling gedurende anderhalve week. Bijna alle huurfietsen zijn in gebruik. De terrassen zitten tot de laatste stoel vol, op de fietspaden ontstaan voortdurend files en het verkeer in de kleine plaatsjes loopt vast door straattheater dat onverwacht opduikt. Maar de bewoners vinden het geen probleem. Dit is beter publiek dan de jongeren die in de zomer komen.

Mooi weer is een belangrijke voorwaarde voor buitentheater. Vrijdag, de eerste dag van Oerol hangt een lage, donkere lucht boven Terschelling, waaruit het ’s middags langdurig gaat regenen.

Terwijl de boot steeds nieuwe festivalgangers uitspuwt en de straten zich langzaam vullen met rode regenjassen, groene kaplaarzen, roze paraplu’s en gele regencapes, verandert het centrale festivalterrein in een modderpoel. Voorstellingen worden beëindigd, de kroegen doen dienst als schuilplaatsen voor natte mensen.

Maar ’s avonds is de regen weer opgehouden, zodat de openingsvoorstelling Master en Margarita van Tryater en De Kift door kan gaan. Wie aan komt fietsen, ziet in de verte een merkwaardig bouwsel opdoemen. Met zijn roestkleurige doeken en stalen staken in de lucht heeft het vanuit de verte iets weg van een fabriek. Maar dichterbij vallen de lichtjes, vaantjes, sterren en lichtgevende bollen op, die aan de constructie hangen. Een varietétheater, waar van alles kan gebeuren.

Artistiek leider van Tryater, Ira Judkovskaja, heeft het boek Master en Margarita van de Rus Michail Boelgakov omgezet in een muziektheatrale show. Centraal staat het liefdesverhaal tussen een schrijver, de Master (Juda Goslinga) en de ongelukkig getrouwde Margarita (Tamara Schoppert). Na een jaar in het geheim samen te zijn geweest, loopt de liefde vast. De duivel (Jan Arendz) die het leven van alle burgermannetjes en -vrouwtjes een keer van de rails wil laten lopen, geeft Margarita de kans haar liefde opnieuw te ontmoeten, als zij wil optreden als gastvrouw op zijn avond.

Het hoofdverhaal komt maar zijdelings aan de orde in de voorstelling. De absurdistische gebeurtenissen met de buren, saaie ambtenaren en handlangers van de duivel geven de voorstelling veel vaart. Er komt er één onder de tram, mensen belanden in het gekkenhuis, vechten om sjaaltjes en brood – de nieuwe rijkdom – een oor wordt afgesneden, een tong uitgerukt. Dit alles is het werk van de handlangers van de duivel, gespeeld door de leden van popgroep De Kift, die de voorstelling met inventieve muziek – wijnglazen, ritmisch typende typemachines, onverwachte vogelgeluiden – ondersteunen.

Hoogtepunt is het moment dat Margarita vliegend op haar bezemsteel de avond van de duivel bezoekt. Vastgemaakt aan de stalen constructie vliegt zij als een trapeze-artiest in het rond.

Schoppert is de enige die haar personage enige diepgang mee kan geven. Maar doordat de nadruk op de grappen en grollen ligt, komt haar tragiek niet echt uit de verf. De Master en Margarita is desondanks heel vermakelijk theater.

Minstens datzelfde niveau bereiken de twee circusartiesten Jean-Paul Lefeuvre en Didier Andre in de voorstelling Entre serre et jardin. In een wei zit de luie Andre in een kruiwagen een biertje te drinken, terwijl Lefeuvre zich uitslooft om het gras te maaien. Dat is nog maar het begin, want gedurende de voorstelling zal Lefeuvre zich in zijn onderbroek in het zweet moeten werken, terwijl Andre letterlijk geen vinger uitsteekt.

De voorstelling hangt aan elkaar van de fantastische lichamelijke kracht en vindingrijkheid van het duo. Met een tuinslang, een paar hooivorken, drie ballen en een steen voeren ze de gekste capriolen uit, waarbij de verongelijkt kijkende Lefeuvre steeds het zware werk moet doen en zelfs als een hond aan een touw wordt meegenomen en de zelfvoldane Andre de chocola opeet.

Tijdens de opening van Oerol las dichter des Vaderlands Ramsey Nasr het Manifest van Terschelling voor, een gedicht waarin het belang van kunst voor de samenleving werd onderstreept. Veel acteurs en schrijvers ondertekenden dit manifest – een idee van Joop Mulder, creatief directeur van Oerol, en kunstadviseur Han Bakker – dat aan Gerdi Verbeet, voorzitter van de Tweede Kamer, werd overhandigd. De initiatiefnemers willen in een tijd waarin sterke bezuinigen op kunst zijn te verwachten een tegengeluid laten horen. Het kan nooit kwaad daar nog eens op te wijzen, maar voor wie Oerol bezocht was het manifest overbodig. Tijdens Oerol waren de voorstellingen veelzeggender dan de woorden van het manifest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden