RecensieExpositie

Oer-Hollandse oliebollen op Chinees rijstpapier

Het gaat regenen! Eet smakelijk! (Mondriaan Oliebollen of Trashy Mondriaan) 2020, acryl, inkt en aquarel op rijstpapier, 98 × 180 cm. Beeld Evelyn Taocheng
Het gaat regenen! Eet smakelijk! (Mondriaan Oliebollen of Trashy Mondriaan) 2020, acryl, inkt en aquarel op rijstpapier, 98 × 180 cm.Beeld Evelyn Taocheng

Wat is typisch Nederlands? De taal, maar ook de oliebol, Mondriaan en de mossel. Kunstenaar Evelyn Taocheng Wang, afkomstig uit China, bracht ze pakkend in beeld.

‘Heerlijke oliebollen’, staat er op de papieren zak op het schilderij, de bus poedersuiker staat ernaast. Op een ander schilderij stuiteren rode, gele en blauwe oliebollen vrolijk rond een frituurmandje. Hè, denkt de bezoeker een beetje verstrooid, oliebollen? Want het mag dan klinken als een oer-Hollands tafereel, op de schilderijen staan naast de oliebollen Chinese stempels, en de schilderijen zijn op rijstpapier gemaakt.

Die onverwachte draai komt van Evelyn Taocheng Wang. Ze werd in 1981 geboren in China, in 2012 kwam ze studeren aan de Amsterdamse kunstopleiding de Ateliers. Sinds 2019 heeft ze de Nederlandse nationaliteit. Toen ze vorig jaar de ABN Amro Kunstprijs kreeg en nieuw werk mocht maken voor deze tentoonstelling in de Amsterdamse Hermitage, besloot ze dat ze iets met die nieuwe identiteit wilde doen.

Sayings of Picked-Up (Window of Hermitage), No. 6, 2019, inkt en aquarel op rijstpapier, 45 × 48 cm. Beeld Evelyn Taocheng
Sayings of Picked-Up (Window of Hermitage), No. 6, 2019, inkt en aquarel op rijstpapier, 45 × 48 cm.Beeld Evelyn Taocheng

‘Vanavond om tien uur, bij een concert, heb ik mijn Engels helemaal vergeten!’ schreef Wang in augustus 2019 aan haar vrienden. Het Nederlands dat ze tijdens haar inburgeringscursus had geleerd, wilde ze verbeteren; ze begon een intensieve cursus Nederlands. In de langgerekte ruimte, parallel aan de grote tentoonstellingszaal van de Hermitage, heeft Wang houten tafels neergezet met een lampje erop en een stoel erbij, als in een bibliotheek.

Collages van taaloefeningen en schilderijen

‘Volgens mij heb ik iets verkeerds gegeten. Ik heb nu heel erg buikpijn en heb al twee keer overgegeefd’ – het laatste woord is in blauwe pen toegevoegd, in rode pen staat er een kruisje achter met het goede antwoord erachter. Onder het glas dat de tafels bedekt, liggen de kunstwerken die Wang over haar lessen Nederlands maakte: ze zijn collages van de door haar gemaakte taaloefeningen, haar eigen associatie bij die zinnen en woorden uitgevoerd in kalligrafie, en schilderijen.

In China deed Wang een traditionele opleiding kalligrafie; nog steeds gebruikt ze het veel. Zo maakte ze in 2015 een serie schilderingen op rijstpapier over haar indrukken van de Waddeneilanden. In dezelfde techniek maakte ze vanaf 2017 een serie over de jurken van het Franse modemerk Agnès B, die Wang doen denken aan de Franse mode van begin twintigste eeuw. In de Circl Galerie naast station Amsterdam-Zuid zijn die nu te zien, parallel aan deze expositie.

Sayings of Picked-Up (Best Oliebollen from Rotterdam), No. 3, 2020, inkt en aquarel op rijstpapier, 45 × 96 cm. Beeld Evelyn Taocheng
Sayings of Picked-Up (Best Oliebollen from Rotterdam), No. 3, 2020, inkt en aquarel op rijstpapier, 45 × 96 cm.Beeld Evelyn Taocheng

Mossel doei. Een duidelijke mossel

In de Hermitage is de opstelling met de studietafels gelaagd. Het door de schilderingen licht gekreukte papier kan je vanaf het stoeltje goed bestuderen, en stap je als Nederlandstalige bezoeker ongemerkt ook in de schoenen van degene die de taal nog moet leren. ‘Met volle teugen genieten’, ‘beetje bij beetje’ schrijft ze. Zo los op een papier zijn het absurdistische uitspraken. Bij een prachtig door haarzelf geschilderde mossel schrijft ze: ‘Mossel doei. Een duidelijke mossel.’

Mossel doei inderdaad, oliebollen zijn hier het pièce de résistance. Wang balanceert tussen absurdisme en ernst, en geeft poëtisch commentaar. Op een van de werken legt ze uit dat ze oliebollen als abstracte bollen ziet, zoals ze rollen in het vet. En vanwege een verhaal over Mondriaan die met Oudjaar geen oliebollen wilde eten, zijn de oliebollen voor haar rood, geel en blauw: de kleuren van de meest abstracte kunstenaar van Nederland.

OllieBolly! OllieBolly! (Mondriaan Oliebollen of Trashy Mondriaan), 2020, acryl, inkt en aquarel op rijstpapier, 98 × 89 cm. Beeld Evelyn Taocheng
OllieBolly! OllieBolly! (Mondriaan Oliebollen of Trashy Mondriaan), 2020, acryl, inkt en aquarel op rijstpapier, 98 × 89 cm.Beeld Evelyn Taocheng

Voor de tentoonstellingstitel vertaalde ze een citaat van de Chinese schrijver Lu Xun, die aan het begin van de twintigste eeuw terugblikte op zijn ouderlijk huis: ‘Het bloemblaadje, dat tijdens het ochtendkrieken was gevallen, paktte ik op in de avondschemering’. De schrijffout is expres, zo staat in de toelichting. Een rare fout, denkt de in Nederland opgegroeide bezoeker, zo’n fout maak je niet. Pas met het zien van de taallessen van Wang en de fouten die ze daar maakt begrijp je dat dt-fouten maken iets te maken heeft met je kindertaal. En dat Wang de eerste Nederlander is die de oliebol een plek heeft gegeven in de kunstgeschiedenis.

★★★★☆

Evelyn Taocheng Wang, ‘Het bloemblaadje, dat tijdens het ochtendkrieken was gevallen, paktte ik op in de avondschemering’, tot 31 januari 2021 te zien in Hermitage Amsterdam. In Circl.ART is gratis een kleine presentatie te zien van twee oudere werken van Wang.

Lees ook:

Rineke Dijkstra, de ‘koningin van de Nederlandse portretkunst’

Ze fotografeert opgroeiende jongeren, maar ook stierenvechters en soldaten. Haar modellen ogen steeds opvallend ontspannen. Voor haar portretten krijgt Rineke Dijkstra nu de prestigieuze Johannes Vermeerprijs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden