null

MooiHaute Bordure

Ode aan het ambacht van pracht en praal: borduren

Haute bordure is de titel van een nieuw boek én een expositie, zodra het kan te zien in het Fries Museum in Leeuwarden. Luxe en vakmanschap spatten er vanaf.

Het gebruik van gouddraad, parels en zijde maakten kleren en accessoires tot kostbare en luxueuze statussymbolen. En niet alleen voor vrouwen. In de pruikentijd verwisselde een heer van goede komaf thuis graag zijn nep-haardos voor een muts. Hoe hoger zijn status, hoe rijker de bewerkingen. En achttiende-eeuwse mannenvesten waren bezaaid met kleurrijke bloemenborduursels; van opzichtige slingers tot subtiel gestrooide minieme blommetjes.

Dat gepronk met geborduurde opsmuk herhaalt zich in onze tijd. Zo bracht modehuis Gucci in 2016 een spijkerjasje vol verwisselbare geborduurde applicaties van tijgers, vogels, vlinders en bloemen. Rappers vertoonden zich plots graag in zo’n kledingstuk. Door de decoraties aan te passen aan de eigen smaak kun je je identiteit onderstrepen.

De aandacht voor borduren is de laatste jaren sterk toegenomen. Zowel op de internationale catwalks als in confectiecollecties duiken allerhande borduursels op. In Nederland werken couturiers Jan Taminiau, Claes Iversen en Edwin Oudshoorn graag met ambachtelijk gemaakt borduurwerk van hoog niveau.

• Tentoonstelling Haute Bordure in Fries Museum, Leeuwarden. Van 31 maart (onder voorbehoud) t/m 18 juli.
• Boek Haute Bordure. Geborduurde kleding en accessoires in Nederland 1620- 2020, Eveline Holsappel en Anne-Marie Segeren. Uitgeverij Waanders, 128 blz. € 24,95.
Instructies en tips om zelf aan de slag te gaan en je te onderscheiden van de massa, staan op de museumwebsite.
Podcast Voortborduren, met verhalen over borduren en pronkstukken uit de tentoonstelling, is te beluisteren via de website van het museum.
• Gerelateerd aan deze expositie biedt Crafts Council Nederland workshops en lezingen aan.

De schitterende Prinsjesdag-japon van koningin Máxima uit 2015 is zo’n regelrechte luxueuze blikvanger. Voor de exquise decoraties vond couturier Taminiau inspiratie in de zijden wandbekleding van de Japanse Zaal in Huis ten Bosch. Verfijnde bloesems, bladeren, pioenrozen en vogels zijn met de hand op de stof geschilderd en bewerkt met glinsterende kraaltjes en gouddraad. Ook de japonnen van voormalig vorstinnen Wilhelmina, Juliana en Beatrix zijn royaal versierd. Maar door de keurig geordende decoraties, ogen die traditioneler dan de asymmetrisch verfraaide robe van koningin Máxima.

Uiteraard wisselen traditie en vernieuwing elkaar door de eeuwen heen voortdurend af, maar in de borduursels keren een heldere ordening en symmetrische spiegelingen altijd terug. Zo tonen rijk gedecoreerde zeventiende-eeuwse roodfluwelen schoenen, geraffineerde leren bruidshandschoenen en een uniek dames borststuk uit die tijd uitgesproken geordende decoratiepatronen. Een eeuw later mogen de bloemenborduursels op een breed-geheupte japonrok best speels van elkaar verschillen en daarna is een strakkere opbouw weer populair.

null Beeld

In de tentoonstelling zijn uitsluitend handgemaakte, in Nederland gebruikte items te zien. De ongeveer honderdvijftig mode-gerelateerde objecten beslaan vier eeuwen. Verleden en heden zijn gemixt en de diversiteit is groot. Van een imposante crinolinejapon, via een unieke, drie eeuwen oude brieventas van een zeeheld, een traditioneel rijglijf van een Marker bruid en een blazer van televisiepersoonlijkheid Mies Bouwman, komen we bij een ingetogen wit-op-wit geborduurde doopjurk.

Zowel op de expositie als in het informatieve boek wordt van enkele borduurtechnieken een tipje van de sluier opgelicht. Het vraagt veel vakmanschap en tijd om een gouddraadborduurwerk te maken. Professioneel borduurwerkster Majo van der Woude laat in een filmpje zien hoe dat gaat. In de niet te missen japon uit de eerste couturecollectie (1998) van modevormgevers Viktor & Rolf staat de borduurring letterlijk centraal. Dit hulpmiddel, dat tijdens het borduren de stof op spanning houdt, zit nog op de kleding. Daarmee brengen zij een ode aan het borduurambacht. En aan de mode, want die kan niet zonder pracht.

Lees ook:

Kleding maken herontdekt: het is geen klusje, het is een vak

Experimenterend met naald en draad, merkt Charlot Verlouw hoe nuttig het is om te kunnen naaien. ‘Wie ooit iets zelfgemaakts over het hoofd trok, grist nooit meer een goedkoop shirt uit een rek.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden