Taal

Ocharme heeft een variant och germ, die al behoorlijk courant is

Het Groene Boekje (Woordenlijst Nederlandse Taal) van de Taalunie, uitgegeven door Van Dale.Beeld anp

Och germ, hoe unfair!' las ik vorige week in Trouw in een mooie column over de verschillen tussen de seksen. 

Ocherm, dacht ik, want de spelling 'och germ' wijst op een tanende bekendheid met het tussenwerpsel 'ocharm(e)', dat naar verluidt in de zuidelijke provincies vaak als ocherm wordt uitgesproken.

Het is niet de eerste keer dat ocharme als och germ wordt geschreven. Sterker nog: ook in Limburg gebeurt dat weleens. Zo uitte de Limburgse ontwerper Ted Noten een paar jaar geleden in Het Limburgs Dagblad zijn medeleven met kinderen die door hun ouders tot museumbezoek werden aangespoord: 'Och germ, al die zielige kinderen die nu met hun ouders naar het museum moeten.'

Een lezer wiens oog vorige week ook aan de spelling och germ was blijven haken, vroeg per mail of er een verband is met het dialectische woord germ: een vrouwelijk lammetje. Daar is echter geen aanwijzing voor.

In feite is de spelling och germ al vrij lang normaal. Zo vind je op Twitter tientallen teksten waarin mensen empathie tot uitdrukking brengen met och germ. Wat minder vaak, maar toch nog geregeld geven twitteraars al dan niet op ironische wijze uiting aan hun medeleven met och garm(e).

Ocharm(e) is van oorsprong spreektaal. De spelling och germe maakt vooral duidelijk dat deze uitroep blijkbaar niet meer in verband wordt gebracht met de woorden waaruit hij is samengesteld en die we volgens het woordenboek spellen als och en arm. Nieuw is dat niet. Al in 1864 werd deze uitroep in een streekverhaal in de Geldersche volksalmanak gespeld als och germe. 

Ook een prangende taalvraag? Mail tdb@taalbank.nl

Elke dag bespreekt Peter-Arno Coppen of Van Dale-hoofdredacteur Ton den Boon een taalkwestie. Lees meer afleveringen op trouw.nl/taal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden