Klassiek & ZoPeter van der Lint

Nog geen witte rook uit het Concertgebouw

Nog steeds geen witte rook. Uit geen van de drie schoorsteenpijpjes bij het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO). Zoals u weet is men daar op zoek naar drie personen voor sleutelposities in de organisatie: een chef-dirigent, een algemeen directeur en een artistiek directeur. Die laatste functie wordt nu nog vervuld door Joel Ethan Fried, maar die vertrekt aan het eind van dit seizoen. Als dank voor zijn inzet voor het ­orkest kreeg Fried deze week de partituur overhandigd van ‘Sostenuto’. De nieuwe compositie van Wolfgang Rihm, die donderdag in wereld­première ging, is aan Fried opgedragen. Een mooi gebaar voor de man die het orkest artistiek gezien twee decennia een profiel gaf. Met relatief veel ruimte voor nieuwe muziek. Zo wist hij zelfs Louis Andriessen – toch een verklaard tegenstander van de ‘burgerlijke’ orkestcultuur – zo ver te krijgen dat hij een symfonisch werk voor het orkest schreef.

In het voorwoord bij het nieuwe seizoen van het KCO spreekt Fried zijn vertrouwen uit dat het orkest binnen afzienbare tijd de achtste chef-dirigent zal kunnen aankon­digen. Maar vooralsnog is er dus wat dat betreft nog geen witte rook. Ook niet voor de opvolger van algemeen directeur Jan Raes, die eind vorig jaar opstapte in de naschokken van de Gatti-aardbeving. Met de zoektocht naar een opvolger voor Raes was het orkest, zo schijnt het, heel ver gekomen. Er was een uitstekende kandidaat, die al min of meer had toegezegd. Maar die trok zich op het laatste moment toch weer terug. Naar de redenen daarvoor valt slechts te gissen.

Wennen aan de zaal

Is het Concertgebouworkest daarmee verweesd? Niet echt. Concerten gaan door, het nieuwe seizoen is gewoon gepresenteerd. Het vertrouwen van Fried in een snelle benoeming van een nieuwe chef-dirigent is hoopvol. Maar is die ook realistisch? Een paar weken terug lekten via de Volkskrant drie namen van maestro’s uit. Ze stonden bovenaan een favorietenlijstje dat door de ­musici was samengesteld. Die drie – Valery Gergjev, Iván Fischer en ­Andris Nelsons – worden nu actief benaderd. Van hen heeft Nelsons de beste papieren, maar de kans dat een van hen enthousiast ‘ja’ gaat zeggen, lijkt niet erg waarschijnlijk. En dus is het extra goed opletten op de dirigenten die uitgeprobeerd worden. Volgend seizoen zijn dat Han-Na Chang, Nuno Coelho, Philippe Jordan, Klaus Mäkelä, Riccardo Minasi en Kristiina Poska.

Afgelopen donderdag zat de Frans-Armeense dirigent Alain Altinoglu voor het eerst bij het KCO op de bok. Altinoglu is al een paar jaar muziekdirecteur van De Munt in Brussel. Hij begon hier met dat nieuwe stuk dat Rihm aan Fried had opgedragen. Amper vijf minuten duurde het. Net toen je het idioom een beetje kon plaatsen was het alweer voorbij. Zou het orkest ­gevraagd hebben om ‘slechts’ vijf minuten, of was men net zo verrast als wij over de korte duur? Een gemiddelde Slavische dans van Dvorák duurt al langer. En krijgt een componist van naam en faam als Rihm een gage gebaseerd op het aantal maten? Vragen, vragen bij een compositie die wel erg goed klonk. Het idee ­erachter werd minder duidelijk.

Toen Altinoglu echt kon uitpakken, in Francks Symfonie in d, haalde hij een nogal bitse en blikkerige klank uit het orkest. Ongenadig hard was het soms ook. Wennen aan de zaal waarschijnlijk, ook al is de akoestiek wereldberoemd.

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden