Klassiek & ZoPeter van der Lint

Nog eenmaal de majestueuze Jessye Norman

Jessye Norman was haar hele leven verliefd op de muziek van Gustav Mahler. En dat kwam omdat haar landgenoot Leonard Bernstein zich in de jaren zestig in de Verenigde Staten onvermoeibaar inzette als ­fanatieke ambassadeur voor diens symfonieën. Muziek die toen nog helemaal niet zo populair was. Zes decennia later kunnen we ons die geringe Mahler-populariteit maar moeilijk voorstellen. “Ik moet de eerste Mahler-interpreet nog tegenkomen die niet zielsveel van zijn muziek houdt, of het nu een hoornist is of een zanger”, zegt Norman in een fantastisch interview dat ­vorig jaar gemaakt werd voor het Mahler Festival 2020.

Gisteren begon dat festival, zij het virtueel, en gisteren ook werd de Jessye Norman-documentaire, ­gemaakt in opdracht van AvroTros, uitgezonden via NPO 2 Extra. Die is terug te zien via NPO Start, maar ook via de digitale kanalen van het Concertgebouw. En dat terugkijken zou ik zeker doen. Norman vertelt over de symfonieën waarin ze zelf heeft gezongen. Het werd een bijzonder historisch monument, ­omdat Norman eind september 2019, enkele weken na dit gesprek, geheel onverwacht overleed. Daarmee is dit het laatste interview met deze grande dame van de zangkunst.

Vragenstelster is Patricia Geven, maar zij komt geen moment in beeld, en haar vragen zijn voor ons niet hoorbaar. Alleen de persoon om wie het draait is te horen, en vol in beeld. Een vast camerastandpunt, geen gedoe. Het werkt geweldig. Concentratie.

‘Hoe kun je blijven zitten als je dit hoort?’

Concentratie ook bij Norman zelf. Het interview is op verzoek van de zangeres afgenomen in New York, in de kathedraal van St. John the Divine. Ze zong er vroeger vaak. De film begint met Norman close-up in beeld. Kijkend in een spiegeltje doet ze zelf nog even wat visagie. Laconiek zegt ze: “Zo, dat zijn de herstelwerkzaamheden voor dit ­moment”. Nog steeds is ze majestueus. Een grijsgroene hoofdtooi is als een tulband om haar haren gewikkeld, parelsnoeren hangen om haar hals en een groenblauwe, grote cape om haar schouders.

Norman vertelt hele zinnige dingen over Mahler en over zijn ­muziek. Een gouden greep was het om Norman tijdens het gesprek te laten luisteren naar de muziek die ze ooit zelf zo vaak zong. Het begint met ‘O Röschen rot’ uit de Tweede symfonie. Een uitvoering van het Concertgebouworkest met Mariss Jansons. Bernarda Fink is de zangeres. De camera registreert haarscherp hoe Normen met dichte ogen meteen weer in de muziek zit. Ze mimet de tekst helemaal mee, en fluistert af en toe: “How beautiful.” Ze complimenteert de interviewster dat ze niet alleen met haar spreekt, maar dat ze ook muziek heeft meegenomen. Als even later het slotkoor van de Tweede fluisterzacht begint, is Normans gezicht in trance. Ze krijgt er kippenvel van, zegt ze, en ook dit fragment mimet ze mee.

Jessye Norman.Beeld AvroTros

Bij de climax aan het slot is ze ­euforisch. “Iemand die dit voor het eerst hoort, dit ‘Auferstehen’, wat moet er wel niet door zo iemand heengaan. Denkt die niet dat hij zelf ook moet opstaan?” En zo gaat het door. Bij het slotkoor van de Achtste lacht ze in verrukking. “Listen to that, listen to that”, roept ze uit. “Hoe kun je blijven zitten als je dit hoort? Opstaan moet je, je handen in de lucht gooien, en Hallelujah roepen.” En dan moet ‘Das Lied von der Erde’, waar Norman geschiedenis mee schreef, nog komen. Wow!

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden