Boekrecensie

'Noem het liefde' balanceert tussen eigenzinnige lovestory en strak in de mal gegoten Hollywoodproductie

Daan Heerma van Voss. Beeld Sander Troelstra

De hyperbewuste liefdesroman van Daan Heerma van Voss houdt het midden tussen strak en eigenzinnig.

Bekend is het verhaal van de filmregisseur die, nadat hem weer eens een briljant idee dat ’s nachts is opgekomen bij het ontwaken alweer is ontsnapt, besluit pen en papier naast zijn bed te leggen. Diezelfde nacht nog raakt hij opnieuw bevlogen. In zijn halfslaap krabbelt hij zijn inval op papier. De volgende ochtend leest hij, verrukt dat hij het geniale idee nu eindelijk heeft weten vast te leggen, wat hij heeft geschreven. Boy meets girl, staat er op zijn briefje.

In ‘Noem het liefde’, de nieuwe roman van Daan Heerma van Voss - zijn zesde alweer - ontmoet filmmaker Thomas Wolf (34, niet echt een boy meer) meisje A. (18). Thomas ‘herkent’ haar meteen. Het is zijn achter-achternichtje én degene naar wie hij heeft gezocht, niet wetende dat hij op zoek was geweest. Hij sleurt haar, vóór ze door een taxi wordt gegrepen, op de stoep. Boy redt girl.

Al gauw begrijpen we dat het nu aan haar is, meisje A. (‘Zo heette ze, zolang ze van mij was. Zo zou ik haar nooit helemaal hoeven delen’), om ook hem te redden. Waarvan precies wordt lang, té lang naar mijn smaak, uitgesteld, maar je voelt van meet af aan dat Thomas zware kost uit het verleden met zich meetorst en dat heeft alles te maken met zijn overleden ouders.

Vluchtpoging

De dood ligt op de loer in deze roman. Oma verlangt ernaar, vriend Adriaan moet ervoor vrezen, hij heeft kanker, en ook de liefde zal vergaan. Thomas en meisje A. proberen daaraan te ontsnappen, maar ze zullen met die vluchtpogingen het lot regelrecht in de armen lopen. “Een liefde als de onze, gebouwd op fantasieën, is niet bestand tegen de werkelijkheid”, zegt Thomas ergens halverwege. Ze sluiten zich dagenlang op in huis en in bed, ze bespreken de liefde, zoeken naar strategieën: we moeten ‘blijven bewegen’. Ze vrijen, neuken, teder en hartstochtelijk, of (later in de roman) juist geposeerd grof en vulgair. Soms verdwijnt meisje A. om een paar dagen later weer op te duiken en het spel voort te zetten. Ze doen alsof ze ‘de jongen’ en ‘het meisje’ zijn in een script dat ze zelf verzinnen. Zo schrijven en herschrijven ze hun geschiedenis. En hoewel ze de wens uitspreken elkaar te doorgronden draaien ze om zichzelf, elkaar en om de liefde heen. Ze flirten met de liefde, het leven, het echte, en beginnen er niet aan.

Ondertussen flirt Heerma van Voss met filmklassiekers. Dat doet hij slim. Het stel gaat proletarisch winkelen en uit eten. In welke opstandige boy-girlfilm zijn de helden niet platzak en wordt er niet van tafel en de rekening weggerend, zou je haast zeggen.

‘Betty Blue’ (Beineux) komt langs, althans bij mij, en her en der proeven we een vleugje van Godard in de manier waarop deze de spelregels van het verhaal uiteenzet, of een korte opsomming van ‘haar’ eigenschappen geeft (‘Deux ou trois choses que je sais d’elle’). Maar uiteindelijk weet Thomas niets van zijn A. en wij trouwens ook niet. Ze is vooral heel erg jong en dwingend, wispelturig en een tikkeltje verveeld. Ze wil de stem van haar generatie zijn, zegt ze ergens (naar Lena Dunham). Of ze het meent is zeer de vraag, maar je blijft toch zitten met de gedachte dat die stem in zijn eigen holle gat roept. Thomas zelf neigt naar cynisme, dat hij te lijf gaat met een opgeklopt geloof in zijn liefde voor meisje A. Er is een hang naar het verleden. Hij koestert een zeker ontzag voor (het huwelijk van) zijn ouders, kinderen van hún tijd, die vooraan stonden bij het Lieverdje.

Objet A.

De doodzieke Adriaan, vriend van Thomas’ ouders, spoort hem aan zijn liefde tot in detail te beschrijven. Hij wil nog één keer voelen wat Thomas voelt. “Laat me de liefde van binnen zien”, vraag hij hem. Thomas doet mee. Objet A. noemt hij dit experiment waarin hij de bouwstenen verzamelt voor de film die hem uit het dal moet trekken. Ook dat is knap gedaan. Toch wringt er iets. Dat zit hem in die dubbele verhaallijn: dat verleden waar iets mee moet en de liefde die hem dat gaat flikken. Toen naar het einde toe alles op zijn plaats viel, vroeg ik me af welk inzicht deze liefde Thomas nou eigenlijk had gebracht.

Volgens Thomas’ held, scenario-goeroe McKee, moet je weten wat je favoriete genre is. ‘Noem het liefde’ houdt het midden tussen een eigenzinnige lovestory en een strak in de mal gegoten Hollywoodproductie waarin de held, ná de nodige weerstand overwonnen te hebben, wijzer wordt. Het kan goed zijn dat dit bewust is en doordacht. Maar de vraag is of het werkt.

Daan Heerma van Voss
Noem het liefde
De Bezige Bij;
272 blz. € 19,99

Recensenten van Trouw bespreken pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers. Lees hier meer boekrecensies. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden