Interview

Nilüfer Yanya vindt dat we onze privacy veel te makkelijk uit handen geven

Nilüfer Yanya. Beeld Koen Verheijden

De Londense zangeres Nilüfer Yanya bracht onlangs haar debuutplaat Miss Universe uit. Een kritische blik op hoe gemakkelijk we onze privacy en persoonlijke informatie in handen leggen van bedrijven.

This is nice!” roept Nilüfer Yanya als ze hoog uitkijkt over de Waal waarin een containerschip langzaam zijn weg volgt naar Duitsland. De 23-jarige zangeres is net vanuit Brussel met haar band in een wit busje gearriveerd in Nijmegen. Tijd om even de benen te strekken in het vredige Valkhofpark, nabij poppodium Merleyn.

“Mijn album gaat voornamelijk over hoe moeilijk het is om te ontsnappen aan reclame. Die is altijd en overal om je heen.” Ze tuurt naar de rivier en zegt: “Alleen op dit soort plekken kun je er misschien aan ontkomen. Maar zelfs dan lijkt het reclamebombardement je in je hoofd nog te achtervolgen.”

De West-Londense Yanya bracht ­onlangs haar debuutplaat ‘Miss Universe’ uit. Muzikaal gezien schiet die alle kanten op. Ze wisselt gruizige ­gitaarriffs met soulvolle R&B en jazzy pop. Het geluid van indierockbands als The Strokes en Libertines tot dat van Amy Winehouse en Kate Bush. 

Nadat de BBC haar uitriep tot ‘Sound of 2018’ groeide haar zelfvertrouwen. Yanya’s stem en gitaarspel mochten er zijn. “Ik voelde me vrijer om te experimenteren, te ontdekken. Ik weet eigenlijk niet meer wat mijn geluid is. Nee! Ik weet het niet, haha. Het zou denk ik ook saai worden als ik me vasthield aan één enkele sound.”

Streven naar perfectie

Rode draad op het album is een gevoel van onbehagen: haar teksten gaan over eenzaamheid, angsten, paranoïde gedachten en het allesverzengende streven naar perfectie. Breder gezien: het beklemmende en hectische stads-leven in Londen, waar ze opgroeide als dochter van twee beeldend kunstenaars.

Neem het openingsnummer ‘In Your Head’, begeleid door die gruizige gitaar. Yanya, van Turkse, Ierse en Barbadiaanse afkomst, zingt beminnend, diep, tot die falset zo om genade roept: “Like they’re calling you up. But it’s not on the phone. It’s all in your head.” Het nummer gaat over Yanya’s overtuiging dat veel van onze keuzes van tevoren vastliggen.

“Mensen roepen soms zo stellig: ‘Ik kan doen wat ik wil!’ Maar dat komt maar zelden voor. Ondertussen doe je waarschijnlijk vooral wat je denkt te moeten doen of wat andere mensen van je verwachten. We worden ook flink beïnvloed. Zoals onze schoenen: hetzelfde merk. Je denkt er niet eens bij na om een paar Nikes te kopen. ­Natuurlijk! Ik draag Nike. Door die constante stroom van reclame. Je kunt er niet aan ontsnappen. Maar dat wil je ­eigenlijk ook niet.”

Computerstem

Yanya weefde de veelzijdige plaat aan elkaar met interludes waarin ze een computerstem tot leven wekt, ­genaamd Miss Universe. De vriendelijke vrouw is een afgezant van de fictieve gezondheidsapp WWayHealthTM, die dag en nacht voor haar leden ­klaarstaat. Hartelijk zegt ze: “We worry about your health, so you don’t have to!”

Ondertussen zou Miss Universe een rol als dictator kunnen spelen in dystopische romans als ‘1984’ en ‘A Brave New World’. Ze schrijft een aangepast dieet en medicatie voor. Tot ze plots ook als een geflipte chirurg eist een ­gezond orgaan te vervangen.

“Je ziet het om je heen. We geven onze gezondheid, liefde en vriendschap zomaar uit handen. Sociale media ­mogen het voor ons beheren. De beste versie van jezelf worden is een obsessie geworden. Niet ogenschijnlijk, maar echt, daadwerkelijk, perfect zijn: ‘Oh, ik ben gelukkig, vrolijk, fit, heb een ­familie, ben vrij om te gaan waar ik wil, kan lekker op vakantie’. In het verleden was dat volgens mij minder belangrijk.

“We worden er niet toe gedwongen, maar veel mensen voelen een grote druk om het perfecte gezicht, het perfecte lichaam te hebben. En dus gaan ze onder het mes, botox, plastische chirurgie. Of ze proberen er drastisch aan te werken met een extreem dieet, sporten als een lifestyle.

Altijd overprikkeld

“Ik denk dat mensen steeds onrustiger en angstiger worden. En dat heeft zeker veel te maken met het moderne leven, de constante stroom van informatie. Als je niet uitkijkt, ben je altijd overprikkeld. Natuurlijk wil ik op de hoogte blijven van het nieuws, maar ik probeer ook contact te houden met de echte wereld. Ja, ik probeer ertegen te vechten, door erover te praten, door in alle rust boeken te lezen. En soms doe ik helemaal niks, dat voelt ook als weerstand bieden.

“Voor mij staat de stem van Miss Universe voor je eigen stem in je hoofd. Die beslissingen voor je neemt, je vertelt wat je moet doen met je leven, hoe je je moet gedragen in het openbaar of in een relatie. Die stem heeft iedereen denk ik wel. Het is trouwens niet dom als je ernaar luistert, hoor. Maar het is ook niet gemakkelijk om hem uit te zetten.”

Zo dacht Yanya dat het soulvolle nummer ‘Baby Blu’ nooit haar album zou halen. “Nee. Oh, nee! Dat ben ik niet, vond ik. Ik kan toch niet zo zingen? Maar toen dacht ik: waarom ook niet? Natuurlijk kan dat wel!”

Lees ook:

Debuut van Nilüfer Yanya is ook een aanklacht tegen reclame en het afstaan van persoonlijke informatie

Op ‘Miss Universe’ toont Nilüfer Yanya zich geen lachebekje. Maar wat een volwassen en intelligente debuutplaat! De 23-jarige zangeres bekritiseert hoe gemakkelijk we persoonlijke informatie in handen leggen van bedrijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden