Review

Niets méér, niets ánders

Bij de herindeling van de protestantse theologie-opleidingen die op het ogenblik aan de gang is, wil kerkelijk 'rechts' haar eigen faculteit. Daarvoor pleitte verleden week ten minste het Confessioneel gereformeerd beraad.

Bij 'rechts' telt het CGB behalve zichzelf ook de Confessionele vereniging en de Gereformeerde bond in de hervormde kerk en het Evangelisch werkverband, dat zijn aanhang in zowel de gereformeerde als de hervormde kerk heeft.

De vraag rijst hoe de theologie aan die faculteit er dan uit zou moeten zien. Het CGB gaat voor anker bij de bekende combinatie van Schrift en belijdenis, maar daar zouden wat de evangelischen betreft de moeilijkheden meteen kunnen beginnen.

In Soteria, kwartaalblad voor evangelische theologische bezinning, legt baptist dr. Pieter Lalleman uit dat evangelischen volmondig 'ja' zeggen tegen de Schrift, maar dat ze aan de belijdenis (historische geschriften waarin de kern van het christelijk geloof is samengevat) minder boodschap hebben.

Lalleman neemt deel aan een al langer lopende discussie in Soteria over de noodzaak van een eigen evangelische theologie. Hij is er wat huiverig voor. Niet alleen omdat hij na negentien eeuwen studeren op een ,,toch betrekkelijk klein boek als de bijbel' niet zoveel vooruitgang meer verwacht, maar ook omdat evangelischen onderling nogal verschillend denken over bijvoorbeeld de kerk, de doop, het ambt, de leer van de heilige Geest en de vrije wil. ,,Als we over deze onderwerpen in gesprek gaan, wakkeren we dan geen tegenstellingen aan die we onder het tapijt van onze praktische samenwerking hebben geveegd?'

Lalleman moet niet veel hebben van de gangbare tegenstelling reformatorisch-evangelisch. Evangelischen mogen er iets minder dogma's op na houden, evangelische theologie kan alleen maar goed zijn ,,als ze voor 95 procent identiek is met wat de reformatorischen daarover geloven en belijden'.

Voorzover de voorstanders van een behoudende theologische faculteit nu handenwrijvend achteroverleunen: Lalleman begint zijn stuk in Soteria met de vaststelling dat ,,theologie niet redt'. Het is een hulpwetenschap bij geloven - want geloven is het eigenlijke. Hij wijst naar de dikke dogmatieken en theologieën van Kuyperiaanse gereformeerden en constateert dat ,,toen het tij keerde de theologie geen houvast bleek te bieden'. Sterker nog, waarschuwt hij, ,,veel kerken zijn door de theologiebeoefening eerder kapotgemaakt dan gebouwd'.

De christelijke gereformeerde prof. W. van 't Spijker heeft zich altijd prima gevoeld bij de binding aan de belijdenis, vertelt hij aan De Wekker, het blad waarvan hij achttien jaar hoofdredacteur was. Theologie is een zaak van de kerk, aldus Van 't Spijker, en niet van de individuele wetenschapper: ,,Stel je voor dat ik alles op m'n eentje gewaar zou moeten worden, vanaf de leer van de drie-eenheid tot en met de leer omtrent de kerk.' Méér dan de 'drie formulieren van enigheid' (Heidelbergse catechismus, Nederlandse geloofsbelijdenis en Dordtse leerregels) ,,zou ik niet wensen, iets ánders evenmin'.

Van 't Spijker geeft wel toe dat hij zich gegeven de verdeeldheid in zijn christelijke gereformeerde kerken weleens heeft moeten inhouden in De Wekker: ,,Men zegt gemakkelijk: Schrift en belijdenis! Maar onmiddellijk haalt men er van alles bij wat niet wezenlijk is. Wat daarboven uit gaat leidt tot schisma en dat is dodelijk voor de kerk.' Ondanks deze verdeeldheid in zijn kerk heeft van 't Spijker in een ander medium (het chr. geref. jaarboekje) onlangs nog hartstochtelijk gepleit voor meer kerkelijke eenheid. ,,Zij zal onder gaan, of zij zal één worden', schreef hij.

Zulke pleidooien uit de reformatorische kerken klinken met enige regelmaat, zonder dat ze veel uithalen. Zo hebben recent reformatorische studenten (van de CSFR) weer eens een appèl laten uitgaan. In reformatorisch opinieblad Koers leggen ze uit dat ze in de moemakende geschiedenis van de gereformeerde oecumene geen reden zien om er het zwijgen toe te doen. Binnen de studentenbeweging ervaren ze kerkmuren niet als een belemmering. Waarom staan ze er dan nog?

Rondom De Ark (gereformeerd Berkel e.o.) laat zich over de onhaalbare eenheid simpel gezeggen door het gezang over de 'ware kerk des Heren'. ,,Mensen verschillen, smaken verschillen, dus ook de manier van geloven verschilt. De kerk hoeft geen eenheidsworst te zijn, zolang we ons blijven voorhouden: kindren van één Vader, één doop, één Geest, één woord!'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden