taal

Niet-wederkerende werkwoorden krijgen er soms gratis ‘zich’ bij

Afgelopen zaterdag ging de taalrubriek over wederkerende werkwoorden die weleens zonder ‘zich’ worden aangetroffen. 

Diverse lezers merkten op dat ook niet-wederkerende werkwoorden soms wederkerend worden gebruikt, zoals zich beseffen (‘Ik besef me dat ik hier al eerder over geschreven heb’). In 2016 ging de taalrubriek daar al eens over. Ik noemde zich beseffen ‘een voor de hand liggende contaminatie’ van ‘beseffen’ en ‘zich realiseren’.

Inmiddels moeten we vaststellen dat ‘ik besef me’ niet alleen is ingeburgerd in de spreektaal, maar ook in de geschreven taal niet meer weg te denken is. Zo stond in Trouw enige tijd geleden ‘Sinds Facebook het ene op het andere schandaal stapelt, beseffen we ons langzamerhand dat de liefde niet wederzijds is’. Het duurt vast niet lang meer of ‘zich beseffen’ staat gewoon in de Dikke Van Dale. 

Kerend sentiment

Wie erop let, kan in de krant veel meer voorbeelden vinden van overgankelijke en onovergankelijke werkwoorden die wederkerend worden gebruikt. Zo stond afgelopen maandag in Trouw dat de Duitse ambassade in Tel Aviv rond 2013 veel paspoorten aan kleinkinderen van voormalige Duitse Joden had verstrekt. De columnist die hierover schreef, vermoedde echter dat de groei er door het toenemende antisemitisme nu wel uit zou zijn: ‘Hoe de cijfers tegenwoordig liggen, weet ik niet, maar het sentiment lijkt zich te keren’.

Keren is geen wederkerend werkwoord en van oudsher schrijven we daarom dat ‘het sentiment keert of draait’. Toch vermoed ik dat maar weinig lezers afgelopen maandag om taalkundige redenen struikelden over dit ‘zich kerende’ sentiment. 

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden