Sonny Rollins trad op 5 mei 1967 op in de GoGo Club in Oud-Loosdrecht samen met Ruud Jacobs en Han Bennink.

InterviewSonny Rollins

Niemand belichaamt de essentie van jazz meer dan Sonny Rollins (90): ‘Ik luister mijn platen nooit terug’

Sonny Rollins trad op 5 mei 1967 op in de GoGo Club in Oud-Loosdrecht samen met Ruud Jacobs en Han Bennink.Beeld Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Sonny Rollins mag dan 90 zijn, de beroemde tenorsaxofonist praat nog steeds zoals hij altijd speelde - met vurig enthousiasme en humor. In het archief doken onlangs opnamen op van een energiek concert in Nederland in 1967. 

Sonny Rollins, de Amerikaanse legende op de tenorsaxofoon, is 90. Zijn stem is broos en breekbaar als hij praat; kraakt, met piepende boventonen die hoorbaar maken hoe zijn adem hem meer en meer in de steek laat. Spelen kan hij al een aantal jaar niet meer, de laatste keer dat hij in Nederland optrad, was duidelijk te zien hoe klein en krom hij geworden was, hoe moeizaam hij liep.

Lichamelijk mogen de jaren dan tellen, maar van geest is Rollins onverminderd vitaal. Hij praat nog steeds zoals hij altijd saxofoon heeft gespeeld, met een mengeling van vurig enthousiasme, humor en nieuwsgierigheid.

Nieuwsgierigheid vooral naar de grote levensvragen. Om bijzaken, zoals de Amerikaanse verkiezingen, bekommert hij zich niet. Waarom niet? 

Natuurlijk krijg ik er wel wat van mee, maar ik kies ervoor op afstand te blijven. Dat heb ik eigenlijk altijd gedaan en dat komt voort uit mijn spirituele overtuiging dat alles tijdelijk is. Het leven is kort, de beperkte tijd die me toegemeten wordt, gebruik ik liever om te proberen een beter mens te worden, te leren voor een volgend leven.”

Wat is het belangrijkste dat u hebt geleerd?

“Dat leren nooit ophoudt. Soms denk ik iets te hebben geleerd, maar dan maak ik prompt een fout en weet ik weer hoeveel ik nog te leren heb.”

Een leven is al kort, een optreden is nog korter. Laat staan een enkele song, een solo. Denkelijk heeft de acceptatie van die vluchtigheid Rollins mede gemaakt tot de meesterlijke improvisator die hij gedurende zijn ruim zestig jaar omspannende loopbaan is geweest. Niemand belichaamt de essentie van jazz meer dan Rollins. Hij demonstreerde hoe iemand schijnbaar uit het niets onvergetelijke muziek kan produceren, maar ook hoe iemand, ondanks alle talent en techniek, vergissingen kan maken, zelfs erbarmelijk kan falen.

Op de zojuist verschenen dubbel-cd ‘Rollins in Holland’ is van falen absoluut geen sprake. Onderzoeker Frank Jochemsen van het Nederlands Jazzarchief vond opnamen van een korte tournee die Rollins in 1967 door Nederland maakte, tezamen met een gelegenheidsformatie bestaande uit Ruud Jacobs op bas en Han Bennink op drums. Meer dan vijftig jaar na dato spat de energie en spelvreugde nog van de muziek af. Tegelijk zijn de opnamen een schoolvoorbeeld van wat geïmproviseerde muziek op zijn best vermag. 

Beelden we ons even de situatie in: een jonge, maar dan al wereldberoemde Amerikaanse saxofonist komt naar Nederland, de twee nog jongere Nederlandse musici die hem zullen begeleiden, halen hem op bij zijn hotel. Het trio heeft nog nooit samengespeeld en tijd om te repeteren is er niet. Het drietal rijdt naar Arnhem waar op de plaatselijke kunstacademie een in omvang bescheiden publiek op hen wacht. Dan is het zover. ‘Let’s go’ is het enige dat Rollins tegen Jacobs en Bennink zegt, en dan begint een onvergetelijk concert, volgens saxofonist Hans Dulfer die een van de toeschouwers was, misschien wel het beste dat hij ooit zag.

Vanuit het niets zulke formidabele muziek. Hoe kan dat?

“Voor mij is het bij het spelen altijd essentieel geweest om helemaal nergens aan te denken. De nummers die ik speel, die ken ik, daar hoef geen aandacht meer aan te schenken, en dan gebeurt er iets wat in wezen tegenstrijdig is. Mijn vingers kennen de grepen, ze weten hoe ze dat nummer horen te spelen, maar ik wil zelf dat ze iets nieuws, iets anders doen. Op gelukkige momenten wanneer het lukt om echt vrij te zijn, en alleen te luisteren naar wat gebeurt, lukt het soms om de vingers hun eigen gang te laten gaan, eigenstandig muziek te laten vinden, en kan iets bijzonders ontstaan.”

Zoals in het nummer ‘Love walked in’ dat in drie verschillende versies op ‘Rollins in Holland’ staat en steeds anders klinkt?

“Ik luister mijn platen eigenlijk nooit terug, maar als jij dat zegt, neem ik dat van je aan.” Rollins moet ineens hard lachen. “Elke keer anders, zeg je? Ha, dat is mooi, dat beschouw ik als een compliment, blijkbaar heb ik toch iets goed gedaan.”

U speelde op dit concert zo vitaal en sprankelend, met een enorme verbeeldingsvreugde. Maar betrekkelijk kort na deze opnamen zei u de muziekwereld voor langere tijd teleurgesteld vaarwel. Waarom was dat?

“Ik heb in mijn carrière meerdere keren een pauze genomen. Over het waarom is veel gespeculeerd, maar het is simpel. Eerst dit: het werken met Jacobs en Bennink, heel goede musici die oprecht wilden spelen was uitzonderlijk, echt een cadeau. Er is wel gezegd dat de plekken waar wij optraden, gezien mijn bekendheid te klein waren, maar de intimiteit van zo’n kleinere ruimte is heel waardevol. Dicht bij het publiek zijn, dicht bij de andere musici zijn, is belangrijk en die intimiteit heb ik in grotere zalen altijd gemist. Daarnaast moet je beseffen, dat ik anders dan mijn broer en zus nooit muziek heb gestudeerd. Ik was de jongste en mijn moeder dacht: laat dat joch toch lekker buitenspelen. Daardoor heb ik altijd het gevoel gehad dat ik iets in moest halen en dus heb ik nu en dan de tijd genomen om aan mijn techniek te werken, bij te leren.”

Een van de beste saxofonisten aller tijden heeft tijd nodig om aan zijn techniek te werken?

“Ik herhaal mezelf niet graag, maar ik heb het eerder al gezegd, met leren ben je nooit klaar.”

Sonny Rollins - Rollins in Holland: https://www.jazzarchief.nl/winkel

Lees ook: 

Op ‘Thelonious Monk in Palo Alto’ hoor je een musicus in topvorm én een mens die zijn filosofie altijd is trouw gebleven

In 1968 trekt een jongen van zestien de stoute schoenen aan en vraagt jazzpianist Thelonious Monk te komen spelen op zijn school in Palo Alto. De legendarische Monk zegt toe. De live-opnamen van dat verrassende optreden verschijnen nu voor het eerst op cd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden