TV-recensie

'Nicolaas op oorlogspad' laat zien hoe de Tweede Wereldoorlog in deze tijd voortleeft

Nicolaas: 'Ik had heel even mijn eigen 'band of brothers'.' Beeld Maaike Bos

O wat staat Nicolaas Veul misplaatst op de cover van de VPRO-gids deze week: chillend met een gameconsole en selfiestick midden in een Tweede Wereldoorlogsituatie. 

Dat 'oei-gevoel' is exact het punt, ontdekte ik in zijn reportageserie 'Nicolaas op oorlogspad' donderdag. Iedereen zegt wel dat we die oorlog niet mogen vergeten, maar wij van nu kúnnen er niet midden in staan. We kunnen er niet bij, want we zijn er nooit bij geweest. Hoe doen we dat dan: die oorlog nooit vergeten?

Dat onderzoekt Nicolaas eerlijk in de aanloop naar 4 mei. Hij kickt ook gewoon op boeken, films en games over de Tweede Wereldoorlog en wil onderzoeken hoe acceptabel of pervers zijn motieven zijn. In 'Superstream Me' (2015) met Tim den Besten filmde hij al alles van zichzelf, dus hij zal zichzelf vast niet sparen.

In de eerste aflevering zoekt hij de oorlog in hedendaagse versies. Hij mag in Normandië meedoen met een re-enactment van een historische veldslag, mits hij een serieuze rol speelt. Nou, deze 'war correspondent' in zijn groene pakje blijft wel lang ongemakkelijk lachen, bij wijze van verontschuldiging. "Je komt uit Illinois", vermaant de 'sergeant' hem fijntjes. Dus: gooi jezelf erin en spreek Engels.

Kick

Dan klinkt het "Fire! Go!". Om hem heen barst het gevecht los. "Oh it sounds so real!", roept Nicolaas nog, half uit zijn spel. Maar hij ervaart de kick. "Samen met je kameraden boven jezelf uitstijgen, bezig zijn met goed en kwaad, even een held zijn en iets betekenen", somt hij achteraf op, "daar zit iets heroïsch en romantisch in". De sergeant citeert de vroegere oorlogscorrespondent Michael Herr: "Als oorlog geen kick gaf, zou niemand oorlog voeren." Het is dus oké dat ik het vet vind, zie je hem denken.

Op een gamers-battle duikt hij pas echt in zijn rol wanneer hij samen met allemaal bleke koppies achter hun scherm de Tweede Wereldoorloggame 'Call of Duty 2' speelt. Teamleider Jessica (22) speelt om 'de sfeer van de oorlog te voelen': Duitsers neerknallen tussen die mooie kapotgeschoten dorpjes. "En zelf oneindig veel levens hebben", voegt Nicolaas toe.

Hij geneert zich als hij later oud-militair Paul Moerman (101) spreekt. De oorlog was smerig, verschrikkelijk, vol doodsangst. Geen tijd voor diepe broederbanden. Moerman draagt de oorlog altijd met zich mee. Hij gaat niet van huis zonder een bordje met namen van gevallenen uit zijn peloton om zijn nek.

Het is een schrijnende paradox die Nicolaas van de oorlog laat zien. Mensen van toen hebben hem eeuwig in zich, ook in vredestijd. Mensen van nu zoeken hem in spellen en spullen maar vinden hem nooit in zichzelf. "Die oorlog heeft een wonderlijke aantrekkingskracht", zegt Nicolaas, "maar ik zie de kloof. Je kunt de oorlog niet begrijpen als de kogels je niet om de oren vliegen."

Wel schieten, niet geschoten worden - díe decadentie zag ik dus op de cover. Volgende week spreekt Nicolaas mensen die nazi-parafernalia koesteren, dan wordt het al glibberiger. Deze tv-maker probeert echt eerlijk de balans op te maken hoe de Tweede Wereldoorlog in deze tijd voortleeft. Hij durft.

Renate van der Bas en Maaike Bos schrijven beurtelings tv-recensies voor Trouw.  Lees in ons dossier meer tv-recensies. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden