Review

Nick Nolte geeft onderdrukte wanhoop mooi gestalte

Een klassieke Griekse held, zo noemt de Amerikaanse schrijver Russel Banks de hoofdpersoon in zijn roman 'Affliction' (= aandoening). Een waardig tegenstander van de bijna onoverwinnelijke krachten die hem in het leven tegenstreven. Deze Wade Whitehouse, die in de filmversie van Paul Schrader gespeeld wordt door een binnensmonds knauwende Nick Nolte, worstelt zich door een leven dat tot mislukken gedoemd lijkt, terwijl hij ondertussen manhaftige pogingen blijft doen om het toch onder controle te krijgen. Tot twee keer toe gescheiden van zijn vrouw probeert hij nu de voogdij te verwerven over zijn tienerdochter; een norse puber die op hun maandelijkse uitstapjes na tien minuten in de auto al weer terug wil naar haar moeder. Moe van een vader die veel te geforceerd zijn best doet. Vechtend tegen een alcoholverslaving, verdient Wade zijn geld met een onduidelijk baantje bij de politie in het afgelegen provinciestadje in het ruige, ijskoude New England, waar hij is opgegroeid. Wanneer Wade vervolgens, terwijl hij pijnlijk gekweld wordt door een zeurende kiespijn, problemen krijgt op het werk, zijn moeder sterft en hij noodgedwongen de zorg voor zijn alcholistische, gewelddadige vader op zich neemt, ontspoort zijn leven definitief.

Russel Banks (eerder schrijver van 'The Sweet Hereafter') en Paul Schrader (eerder scenario-schrijver van 'Taxi driver' en 'Raging Bull' en regisseur van 'American Gigolo') toonden zich allebei in hun eerdere werk gepreoccupeerd met het machismo, met het geweld van gekwetste mannen, en met de relatie tussen vaders en zonen, ouders en kinderen. In 'Affliction' bestempelt Banks het geweld van de vader tot het noodlot van de zoon, tot zijn 'aandoening', al nuanceert hij dat standpunt ook in het lot van Wade's broer, die het wel is gelukt een onafhankelijk bestaan op te bouwen.

In Schraders verfilming van Banks' roman zijn het de acteurs die de meeste indruk maken. Nick Nolte geeft Wade's onderdrukte wanhoop mooi gestalte, evenals zijn onbeheerste uitvallen en berouw. Werkelijk prachtig is James Coburn die terecht een Oscar kreeg voor zijn bijrol van de vader; een onbeschofte beer van een man, die weerzin oproept en toch ook iets verlorens weet uit te stralen. En Sissy Spacek die Wade's vriendin speelt, weet in een paar korte scènes een zee aan ambivalente gevoelens op te roepen. Toch blijven veel van ieders beweegredenen ook achter die acteerkunst verborgen.

In het scenario reduceerde Schrader vijfhonderd romanpagina's tot een traditioneel opgebouwd, realistisch script, vol met dialogen, zonder een verhaalllijn te laten varen. Minder dan Atom Egoyan die Russel Banks' 'The sweet hereafter' verfilmde, is Schrader er echter in geslaagd een visuele symboliek te vinden voor die diverse, innerlijke strijd van de hoofdpersonen. Sfeer, stemming en diepgang zijn nu geheel afhankelijk van de woorden en gezichten van de acteurs die voor de verbeelding van hun meer verborgen gevoelens en gedachten wel wat meer visie en creativiteit hadden kunnen gebruiken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden