TAAL

Neoliberalisme heeft al anderhalve eeuw een ongunstige bijklank

Beeld -

Deze week maakte Jan Terlouw in een interview duidelijk dat het neoliberalisme wat hem betreft het kwaad van deze tijd is. 

Dat neo­liberalisme, dat verschilt van het klassieke liberalisme door een overheid te willen die marktwerking bevordert, heeft al langer een slechte pers. Zelfs het woord neoliberalisme heeft volgens Wikipedia ‘vaak een pejoratieve betekenis’. 

Die ongunstige bijklank heeft het moderne neoliberalisme gekregen in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw toen Terlouws partij, die volgens hem ‘het neoliberalisme eerder had moeten bestrijden’, nog meewerkte aan ‘de vermarkting’.

Putteanen

Het moderne neoliberalisme ontstond rond 1930, maar het woord neoliberalisme zelf is veel ouder. Zo schreef de Arnhemsche Courant in 1866 over een richtingenstrijd onder liberalen, waarbij de ‘oud-liberalen of thorbeckianen’ werden onderscheiden van ‘de neo-liberalen of putteanen’. Met die putteanen werden de aanhangers van minister Fransen van de Putte ­bedoeld, die over een staatsrechtelijke kwestie in conflict was gekomen met de liberale voorman Thorbecke. Daardoor kwam het kabinet-Thorbecke in 1866 ten val.

Hoewel met neoliberalisme in de 19de eeuw iets anders werd aangeduid dan nu, had het woord – de keren dat het destijds in kranten opdook – óók al een ongunstige bijklank. Geen wonder dat je in de Nederlandse media de afgelopen halve eeuw geen enkele politicus aantreft die ronduit zegt: ‘Ik ben een neoliberaal’. Het woord dient – net als neoliberalisme – alleen maar om anderen (en dan met name politieke tegenstanders) aan te duiden of te omschrijven.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Lees ook:

Europees lijstduwer Jan Terlouw: D66 had het neoliberalisme eerder moeten bestrijden

De 87-jarige Terlouw is met lichte tegenzin ingegaan op het verzoek van lijsttrekker Sophie in ’t Veld om lijstduwer te worden. ‘Je kunt er bezwaar tegen hebben. Stel dat ik gekozen word. Dan doe ik het niet, dat zal iedereen begrijpen. Ik ben te oud om nog naar Brussel of naar Straatsburg te gaan. Dus daar zit een bedenkelijk kantje aan.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden