Taal Ton den Boon

Nederlanders zijn echte mopperkonten

Nederlanders staan mopperend voor elkaar klaar’, tekende Trouw op Prinsjesdag op uit de mond van de minister-president. Is deze typering van ons volk wellicht de oneliner waarmee de premier de geschiedenis in zal gaan?

Te oordelen naar onze woordenschat heeft Rutte met zijn typering de Nederlandse volksaard in elk geval heel aardig getroffen. Getuige de vele synoniemen die er bestaan voor deze handeling moppert de Nederlander niet alleen veel, maar ook in ­allerlei toonaarden.

Het woordweb van mopperen bevat namelijk tientallen woorden en uitdrukkingen, zoals zich beklagen, bokken, bouderen, brommen, brompotten, chagrijnen, foeteren, galbakken, grimbekken, grimmen, grollen, grommelen, grommen, kankeren, kniezen, knorren, miezemuizen, mokken, monkelen, monken, ­morren, motten, murmuren, narren, neulen, nurksen, oeken, pruilen, pruttelen, semmelen, sputteren. In sommige uithoeken van ons taalgebied ­betekent ruttelen (een ­variant van reutelen) zelfs weleens mopperen.

Mopperen zelf is een tamelijk jong werkwoord. Het is pas halverwege de negentiende eeuw ontstaan als frequentatief (werkwoord dat herhaling uitdrukt) van moppen (‘Vader, ’k bid pardon. Ei, wil niet langer moppen.’).

Een van de vroegste vindplaatsen van mopperen in de historische krantendatabank Delpher ­dateert uit 1860 en heeft betrekking op een problematiek die ook nu weer actueel is, namelijk de hoogte van het pensioen: ‘Ik arme drommel word gewis afgescheept met een pensioen van vijf en twintig gulden in de maand! Mij dunkt daar­tegen blijf ik mopperen.’

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden