Persvrijheid

Nederland zakt een plaats op de jaarlijkse persvrijheidindex

De wereldkaart met de index voor persvrijheid. Zwart is slecht, rood iets beter, enzovoorts. Wit is het beste.Beeld Reporters Sans Frontières

Persvrijheid is in Nederland relatief goed geregeld. Toch zijn er een aantal zaken waar we alert op moeten zijn, zegt Thomas Bruning van de Nederlandse Vereniging van Journalisten.

Nederland is een plekje gezakt op de jaarlijkse internationale persvrijheidsindex van Reporters Sans Frontières (RSF). Het land staat nu op de vijfde positie, achter Noorwegen, Finland, Denemarken en Zweden.

Dat Nederland een plek heeft moeten inleveren, komt volgens de RSF door een aantal verontrustende trends. Steeds vaker trekken populistische politici de legitimiteit van de gevestigde media in twijfel, proberen buitenlandse regeringen zich te mengen in het Nederlandse persbeleid en worden journalisten bedreigd.

Vooral dat laatste vindt Thomas Bruning, algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten alarmerend. “Ik ben trots dat we nog steeds bij de beste van de wereld horen, maar dit zijn wel zaken waar we ons zorgen over moeten maken.” Vooral vrouwelijke journalisten en journalisten met een andere nationaliteit zijn vaak het mikpunt van (online) bedreigingen. “Maar denk ook aan verslaggevers die over de onderwereld schrijven zoals John van den Heuvel, die permanent beveiliging nodig heeft.”

Schandvlekjes

En dan zijn er nog een aantal zaken die voor smetjes zorgen op het Nederlandse blazoen. Het wetsvoorstel dat journalisten verplicht om toestemming te vragen voor een reis naar terroristisch gebied is volgens Bruning een ‘typische neiging om veiligheid boven vrijheid te stellen’. Het haalt het waarschijnlijk niet in de Eerste Kamer. En dan was er nog het incident met journalist Robert Bas die eind vorig jaar werd gegijzeld door de rechtbank omdat hij weigerde zijn bronnen vrij te geven. “Dat soort zaken zijn toch schandvlekjes”, zegt Bruning.

Er zijn meer van dat soort zaken, zoals nu bijvoorbeeld de kwestie met het opschorten van enkele Wob-verzoeken (wet openbaarheid bestuur) over de aanpak van de coronacrisis waar het ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport op dit moment geen tijd voor zou hebben. ‘Een ambtelijk argument’, volgens Bruning. “Juist nu is de controlerende functie van de journalistiek extra belangrijk.”

Het goed nieuws is dat sinds de aanvang van de coronacrisis het wantrouwen in de Nederlandse journalistiek “als sneeuw voor de zon is verdwenen”, zegt Bruning. “Het grote publiek zoekt naar houvast bij journalistiek voor de informatievoorziening.”

In totaal wordt van 180 landen bijgehouden in hoeverre journalisten vrij zijn om te schrijven wat ze willen. De lijst wordt al jaren in wisselende volgorde afgesloten door China, Eritrea, Turkmenistan en Noord Korea.

Lees ook:

Rechtbank beëindigt gijzeling NOS-verslaggever Robert Bas

NOS-journalist Robert Bas werd  gegijzeld omdat de journalist weigerde een verklaring af te leggen over een gesprek met een bron.

De coronacrisis kan Orbán niet beteugelen, de berichtgeving erover wel

Het Hongaarse parlement stemde maandag in met wetgeving die de macht van premier Viktor Orbán uitbreidt en die de vrije pers verder inperkt. ‘Onze bronnen willen ineens niet meer met ons praten.’ 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden