Roofkunst

Nederland geeft ‘verloren’ kris terug aan Indonesië

Portret van prins Diponegoro door Adrianus Johannes Bik.

De kris van de ‘Willem van Oranje’ van Indonesië is weer terecht. Nederland heeft de dolk teruggeven. 

De met goud ingelegde dolk lag sinds de negentiende eeuw te verstoffen in de opslag van het Museum van Volkenkunde in Leiden. De kris krijgt een ereplek in de vitrine in het Nationaal Museum in Jakarta naast enkele andere regalia van Diponegoro die Nederland eerder heeft geretourneerd.

De dolk is dinsdag door minister Van Engelshoven (cultuur) overgedragen aan de Indonesische ambassade in Den Haag. “Die kris is heel belangrijk voor Indonesië, Diponegoro is onze nationale held”, legt de cultureel attaché van de Indonesische ambassade, Fery Iswandy uit. “Dit attribuut van de prins bracht zijn status tot uitdrukking.” Foto’s van de dolk worden pas vrijgegeven als Indonesië met enig ceremonieel de expositie opent, op een nog niet bepaald tijdstip.

Prins Diponegoro (1785-1855) leidde een opstand tegen de Nederlands koloniale autoriteiten. De opstand werd in 1830 gesmoord in bloed: 200.000 Indonesiërs kwamen om. De prins werd verbannen naar Sulawesi. Zijn kris kwam in handen van een Nederlandse kolonel – hoe precies is onduidelijk – die hem in 1831 schonk aan het Koninklijk Kabinet van zeldzaamheden van koning Willem I. Bij de overdracht van die collectie aan wat nu het Museum van Volkenkunde is, ging veel van de administratie verloren.

“Mooi, maar rijkelijk laat”, noemt roofkunst-specialist Jos van Beurden de intensieve speurtocht die nu tot de overdracht heeft geleid. Al in 1975 beloofde Nederland aan Indonesië alle objecten die aan de prins hebben toebehoord te zullen teruggeven. Een speer, een zadel en een parasol van Diponegoro werden eind jaren zeventig opgespoord in het museum Bronbeek in Arnhem en geretourneerd, maar de dolk bleef spoorloos tussen tientallen andere krissen in het depot van Museum van Volkenkunde. 

In de tachtiger jaren meende het museum te hebben ontdekt welke dolk aan Diponegoro toebehoorde, maar deed niets met die informatie – die overigens nu ook onjuist is gebleken. Hernieuwd onderzoek startte in 2017, toen Van Beurden in zijn proefschrift over roofkunst het raadsel van de verdwenen kris weer onder de aandacht bracht. Dankzij speurwerk van experts, waaronder twee Indonesische, is dat raadsel nu opgelost. Wellicht heeft Museum Bronbeek nog een object van Diponegoro. “We onderzoeken of een teugel afkomstig is van Diponegoro’s paard”, meldt museumdirecteur Pauljac Verhoeven desgevraagd.

Lees ook:

Ex-kolonies kunnen roofkunst terugkrijgen met nieuwe leidraad

Ex-kolonies die kunstobjecten terug willen uit de collecties van het Nationaal Museum van Wereldculturen (NMVW) weten voortaan welke route ze moeten bewandelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden