Opinie

NDT danst wonderschoon tussen spijlen, schutting en staldeur

DEN HAAG - Uit de orkestbak van het Lucent Dans Theater klimt een mannetje met bolhoed het toneel op. Hij duwt het zwarte toneelscherm omhoog, passeert een vrouwtje met de was en wordt opeens gevloerd door een schutting die met denderend geraas naar voren rolt. 'Walking Mad', het nieuwste ballet van Johan Inger voor NDT I begint als een schilderij van Magritte.

Eva van Schaik

Groteske mimiek en overrompelend decorgebruik doen direct aan Joseph Nadj, Ohad Naharin of Mats Ek denken. Maar al gauw blijkt Inger alle mogelijke stijlvoorbeelden ontgroeid te zijn. In het tragikomische spel voor, achter en op de schutting steken het mannetje en vrouwtje voortdurend de scheiding tussen waan en werkelijkheid over. Zo verschijnen plotsklaps uit de wand vijf hulpeloze dribbelaars met rode puntmutsjes of ziet de vrouw zich verdubbeld met haar manlijke alter ego.

Geen pas of gebaar blijkt overbodig op Ingers toneel als vrijplaats voor het onvoorspelbare. Des te opmerkelijk is zijn inschakeling van echte muziekclichés, zoals de bolero van Ravel waarop ook nog eens Arvo Parts Fur Aline als anti climax volgt. Maar zelfs die afgezaagde tegenstelling werkt in Ingers manipulatie als muzikale wonderolie. De Zweed doorbreekt Ravels crescendo door het Balletorkest onverwacht ruw met een amper hoorbare geluidsopname daarvan, waardoor de bolero opeens van ver achter de schutting lijkt te komen. Zowel Ravels laatste akkoord als de kale klanken van Part doen Joeri de Korte uit zijn bol gaan, in een onbedwingbare vlaag van gemoedwisselingen. Wat een juweel van een solo! Alles in zijn superieure dansflair staat in het teken van een intense machteloosheid en contactstoornis met zijn tegenspeelster Carolina Armenta. Uiteindelijk gebruikt hij de schutting als springplank, de vrijheid van de waazin tegemoet. Wat een waanzinnig mooi ballet... De magistrale uitvoering doet beseffen hoe pure dans onvermoede krachten in reeds gevestigde toneelpersoonlijkheden omhoog haalt. In 'Walking Mad' gebeurt dat vooral met Joeri de Korte, Isabelle Chaffaud en Carolina Armenta.

Ook in 'Jardin Clos', het nieuwste ballet van Patrick Delcroix, krijgt een afscheiding een sfeerbepalende symboliek. Delcroix - evenals Inger al jarenlang danser bij NDT - introduceert daartoe drie hekken van verticale lichtgevende spijlen. Daarbinnen worden zes vrouwen en zes mannen als tot elkaar veroordeelden bijeengedreven, op het eerste deel van de Symphony of Sorrowful Songs van Henryk Mikolaj Gorecki. Weemoed en deernis overheersen in dit schimmenrijk. Pas wanneer de sopraan Jadwiga Granados tijdens haar korte aria om dit afgesloten terrein loopt, ontstaat actie tussen binnen en buiten. Dan pas komt er ook licht van boven en breken de zes paren uit, tergend langzaam en even gestileerd en beheerst als daarvoor. Een voor een laten de vrouwen zich wegdragen of als een stijve plank wegslepen. Delcroix wekt daarmee de indruk dat het hem om meer gaat dan een fantasiewereld. In de mooie, maar niet meeslepende motoriek vormen de zes hechte paren een voorbeeld van onthechting: levend als contouren op een podium zijn zij geïsoleerde kuddebeesten, die moeten erkennen dat zij niet altijd in de NDT-tuin kunnen blijven. Die bijgedachte maakt Jardin Clos indrukwekkender. Maar hoe suggestief dat hek van licht ook is, het overheerst te veel de amper zichtbare bezwering daarbinnen.

Dit overvolle programma, waarin de danskunst en het NDT zelf centraal staat, wordt afgesloten met een oud huwelijksritueel op Russische grond, op muziek van Stravinski's 'Les Noces'. Svadebka, de negentienjarige klassieker van Jiri Kylian, met Cora Kroese en Damian Welch in de rol van bruid en bruidegom, blijft een ijzersterk ballet, zeker door de opzwepende ondersteuning van het Nederlands Theaterkoor, de vier zangsolisten en pianisten onder gastdirigent Gary Berkson. Hier wordt nog geschreven in overzichtelijke vloerpatronen, met zwiepende ruggen, doorgestrekte ellebogen, razendsnelle dribbels en ongegeneerd gebruik van canonreeksen. Met deze reprise nemen drie danseressen afscheid. Fiona Lummis, Cora Kroese en Karina Guizzo gaan na respectievelijk 20, 15 en 17 dienstjaren de Kylian-stal verlaten. Zij waren gezichtbepalend in dat huwelijk met de groep in Den Haag. Met pijn in het hart zien velen de bruid, de moeder van de bruid en een van de bruidsvriendinnen uit dit Kylian-ballet verdwijnen. Tussen de spijlen van Delcroix of de schutting van Inger staat al een nieuwe garde waanzinnig te trappelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden