Review

Nazi biedt hulp tegen wrede Japanners

Jann Ruyters

Regie: Florian Gallenberg. Met Ulrich Tukur, Daniel Bruhl. In 13 filmtheaters

In december 1937 zijn de internationale leiders van de veilige zone in het door de Japanners bezette Chinese Nanking zo wanhopig, dat hun voorzitter, nazi John Rabe, directeur van de plaatselijke Siemens fabriek, besluit om Hitler een brief te schrijven: ’Help ons Führer, roep de Japanners tot de orde!’.

Als de jonge Duitse ambassadeur, een Jood, hem later uitlacht om deze brief, kijkt Rabe verbaasd, niet eens vertwijfeld. Hitler erbij halen om de menselijkheid te verdedigen komt hem op dat moment nog als volslagen vanzelfsprekend voor. Naïef, maar goed, het was pas 1937, en Rabe was al 27 jaar druk met Siemens in Noord-China, ver van Duitsland.

Het moment van de brief is een van de weinige momenten in ’John Rabe’ waarin je iets proeft van de complexiteit van de geschiedenis die hier verteld wordt. Op de avond van Rabe’s afscheid van Nanking wordt de stad gebombardeerd en bezet door de Japanners. De andere buitenlanders in de provinciestad halen Rabe over om te blijven en bij de Japanners een veiligheidszone te regelen. Heel veel bescherming biedt de zone niet. Er is te weinig voedsel en de Japanners blijven wreed op de Chinezen inhakken. Als Rabe’s chauffeur zijn pet niet afdoet, wordt hij voor straf onthoofd.

De film ’John Rabe’ past in het rijtje films over goede Duitsers in WO II, ooit ingezet met Spielbergs ’Schindler’s List’. De opening herinnert ook aan ’Schindler’s List’. Rabe zet een plaat op. Een beschaafde nazi, deze Rabe, nog steeds verliefd op zijn vrouw, een liefhebber van de piano. Hij wordt omringd door dienende Chinezen waar hij flink op moppert, maar die hij later toch zal gaan redden, zoals het een goede baas past.

Wat stoort is dat deze film, die het Duitse verhaal wil nuanceren, verder zo schematisch is. Een cynische Amerikaanse dokter, een moedige Franse schooldirectrice; wat onrealistische romantische accenten, wat rollende hoofden. Geen wonder dat China zich boos maakt over ’John Rabe’, want hoewel het zich afspeelt in Nanking spelen de Chinezen geen enkele rol. Zij zijn het slachtvee; fel realistisch misschien; maar dat betekent niet dat zij nu over hun eigen lot niets te melden zouden hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden