Nare armen

Nee, dat misverstand moet voor eens en voor altijd de wereld uit: de franciscaner pastor die in Delft activiteiten voor zoekende jongeren organiseert, heeft geen missionaire aandriften. Koffie, thee, een wandeling en een maaltijd regelt hij, maar zonder het doel 'roepingen te werven of jongerenpastoraat te bedrijven', zegt hij in het franciscaanse periodiek Frappant. Beetje vreemd is het wel, want wat is er nou mis met bekeringsijver? Maar goed, het past precies in het moderne missie-ideaal dat de Nijmeegse hoogleraar Peter Nissen eerder dit jaar op een symposium verwoordde: Nederlanders zijn beter in het organiseren dan in het catechetiseren en ze steken daarom meer tijd in activiteit dan in spiritualiteit.

Lodewijk Dros

Dat laatste gaat, te oordelen naar Frappant, niet op voor de Nederlandse minderbroeders. In het prachtige klooster in Megen mogen ze graag jongeren helpen op het spirituele pad. De gardiaan (overste) beweert geen heimwee te hebben naar de oude weelden, het bloeiende kloosterleven, de rissen 'beroepsgelovigen'. Zou hij echt niet de stille hoop koesteren dat een paar van die frisse jongelingen wat zien in het gewijde leven? Want franciscaans Nederland is een piepklein landje geworden, dat weten ze in Frappant heel goed.

Dat geldt ook andere orden en congregaties. ,,De helpende, dienstbare zusters en broeders zijn uit het openbare leven verdwenen'', stelt Speling ('tijdschrift voor bezinning') vast. ,,Wij sturen geen mensen meer van het Noorden naar het Zuiden.''

Voorbij zijn de dagen dat de zusters franciscanessen de oproep kregen om naar China te gaan, 'buitengewoon rijk aan verdiensten voor de hemel', maar wel met het gevaar om de marteldood te moeten sterven en in ieder geval 'voor het leven' familie en vrienden te verlaten.

Dat was 1920. Wat is er tussen toen en nu gebeurd? In Speling komt een landbouwkundige en pater redemptorist aan het woord, nu 18 jaar missionaris in Brazilië. Hij leeft er onder de 'cavia-eters'.

Eerst speelde de kerk, schrijft hij, een rol in de strijd tegen de dictatuur en ander onrecht, nu 'zien we haar verdwaald en confuus' tegenover technologie, verstedelijking en globalisering staan. Andere (lees: pinkster)kerken groeien, hebben 'veel aansprekender antwoorden op de uitdagingen van deze tijd'. Gevolg: de rk kerk grijpt terug op de vertrouwde priesterboord en rozenkrans en eist 'exacte uitvoering van de liturgie'.

De missionaris snijdt diep in eigen vlees, als hij nóg een probleem aansnijdt. ,,Een andere kwestie is dat de armen, voor wie de kerk zich zo nadrukkelijk heeft uitgesproken, geen heiligen zijn. Integendeel. Veel projecten en inzet gaan de mist in omdat we simpelweg te hoge verwachtingen hebben en hun een te idealistische levensvisie toedichten.'' De hooggeprezen armen - de heilige Franciscus had al zijn rijkdom afgelegd om juist bij hen te horen - maken zich schuldig aan 'bedrog, woordbreuk of het verkopen van je stem'.

Niet alleen onder de Brazilianen is het soms aanmodderen, ook in Enschede valt het allemaal niet mee. Een kwarteeuw geleden kraakten een kapucijn en zijn familie een leegstaand klooster en vormden ze er De Wonne, een leef- annex opvanggemeenschap. Eerst was er een richtingenstrijd: zij die mensen wilden opvangen versus de new-ageachtigen die tegen geluidsoverlast een 'koepel van licht' over De Wonne wilden bouwen ('En ze meenden het nog serieus ook').

Maar alles kwam goed, zelfs de Enschedese VVD staat nu achter hen en wil de gevel op overheidskosten laten reinigen.

Toch valt het de kapucijn niet altijd mee. ,,Als ik eerlijk ben, moet ik zeggen: héél soms ben ik het ook wel eens spuugzat. Dan heb je zowat alles al gehad op zo'n dag en dan gaat om tien uur 's avonds de bel nog en denk ik: o nee toch. Maar als ik dan de deur open en zo iemand in al zijn ellende voor de deur zie staan, dan giert Mattheüs 25 door mijn lijf: 'Wie een van deze kleinen opneemt'...''

De pater heeft op dat late uur zijn bijbelplaatsen kennelijk ook niet meer op een rijtje.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden