Boekrecensie

Naoko Abe schrijft hartstochtelijk pleidooi voor de waarde van biodiversiteit

Beeld AP

Hartstochtelijk pleidooi voor de waarde van biodiversiteit aan de hand van het levensverhaal van een excentrieke Engelsman.

Bloesem zal Nederlanders vaak doen denken aan het voorjaar en kleurenpracht. Wielerliefhebbers zullen misschien de associatie leggen met de fruitbomen in lentetooi die het decor vormen van de enige vaderlandse wielerklassieker, de Amstel Gold Race. Een identiteitssymbool is de bloesem in Nederland niet of hooguit een beetje in streken als de Betuwe.

Hoe anders is dat in Japan. Daar staat kersenbloesem voor de natie. En omdat vaderlandsliefde in verschillende tijden steeds iets anders betekende, kreeg dat symbool steeds weer nieuwe betekenissen. Het stond voor een land dat zich opende naar de wereld na 1853, voor een land voor het nieuwe, industrialiserende Japan van na 1945 en voor berouw en hoop na de aardbeving, tsunami en kernramp bij Fukushima in 2011. Maar verschillende soorten sierkersen werden evengoed instrumenten tijdens de bezetting van China in de jaren dertig en leverden de uitzwaaitakken voor de kamikazepiloten die tijdens de Tweede Wereldoorlog hun zekere dood tegenmoet gingen.

Journaliste Naoko Abe publiceerde in 2016 een boek voor de Japanse markt dat veel meer het karakter van een biografie had. Zoals bij veel van haar landgenoten waren veel sleutelmomenten van het leven verbonden met de bloeitijd van de kersen. Haar fotoalbum getuigde ervan. Tijdens research voor een column stuitte ze op de figuur van Collingwood Ingram en zijn verdiensten voor de sierkers. Nota bene de passie van een Brit had veel soorten van uitsterven weten te redden.

Voor lezers buiten Japan heeft ze er een ander boek van gemaakt. Ze voegde de historische en culturele context toe die bij de lezers in eigen land niet of minder hoefde te worden uitgelegd. Die bewerking is geslaagd. Met de kersen komen inleidingen in de boomkunde en japanologie mee met het wonderlijke leven van Ingram.

Collingwood Ingram

Deze dankzij zijn familie steenrijke excentriekeling verdiepte zich al vanaf jonge leeftijd in de natuur en met name in vogels. Tijdens een reis naar Japan in 1902 viel hij voor dat land. “Ik heb nog nooit mens en natuur in zo’n hechte harmonie gezien of een land met zulk een kunstzinnige smaak.” Veel van die charme verdween in de jaren daarna door aardbevingsschade voortgaande modernisering en de Japanse hang naar uniformiteit, maar de liefde bleef.

Dankzij de Eerste Wereldoorlog en een midlifecrisis stortte hij zich fanatiek op de kersenbloesems. Rond de Franse fronten leerde Ingram de schoonheid van de natuur nog meer waarderen. Met afschuw zag hij de verwoesting in streken die waren overlopen “door een enorme horde vernietigende insecten, een plaag van monsterlijke sprinkhanen die alle levende wezens hadden verslonden en niets dan een lelijke woestijnvol gaten hadden achtergelaten”.

Terug in Engeland na de wapenstilstand van 1918 vond Ingram het lastig om weer zijn draai te vinden in de burgermaatschappij. Op de ornithologie was hij stilaan uitgekeken geraakt. Dat was ‘– laten we eerlijk zijn– een ietwat afgezaagde wetenschap geworden’, waarin ook weinig nieuws meer te ontdekken viel. Na de verhuizing naar een landgoed in de loop van 1919 stortte hij zich op de verwaarloosde tuin en kwamen de kersen in beeld.

Binnen een mum van tijd verwierf Ingram kennis en bouwde hij een internationaal netwerk op. Hij had ook het geluk dat hij nog veel tijd van leven had. Het in oktober 1880 geboren zorgenkindje, dat vanwege zijn gebrekkige gezondheid thuisonderwijs kreeg, overleed pas in het voorjaar van 1980. Ingram zag nog veel van de door hemzelf geplante bomen groot worden.

‘Sakura’ is een hartstochtelijk pleidooi voor de waarde van diversiteit in alle mogelijke vormen en een indringende waarschuwing voor ecologische rampen die zich kunnen voltrekken bij ondoordacht omgaan met de natuur. De auteur laat haar verhalen het werk doen. Ze dringt, een enkele passage daargelaten, niet prekerig haar boodschap op.

Abes grote kracht is het aanstekelijke enthousiasme waarmee ze vertelt. De uitgeverij is zo verstandig geweest om voor omslag en binnenwerk van het boek ontwerpers aan het werk te zetten die hun vormgeving weten te laten getuigen van eenzelfde liefde voor het onderwerp. Dat verhoogt het leesgenot alleen maar.   

Naoko Abe
Sakura. Hoe een Engelsman de Japanse kersenbloesem redde
Vert. Fred Hendriks Thomas Rap; 448 blz. € 24,99

Lees ook:

Kenko: heerlijk, zo’n tegendraadse Japanse monnik uit de 14de eeuw

Wie nu somber wordt van ‘De pest’ of ‘Decamerone’ kan beter het net vertaalde ‘De kunst van het nietsdoen’ van Kenko lezen

Mooie miniatuurtjes van steden en prominente kunstenaars

Met Jan Brokken en grote kunstenaars reizen naar de ziel van wereldsteden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden