Najib Amhali en zijn biograaf Marcel Langedijk. Amhali: ‘Ik werd zo moe van het ontkennen van mijn verslaving.’

InterviewNajib Amhali

Najib Amhali gooit nu alles op tafel: zelfs de cokedealers maakten zich zorgen om zijn gezondheid

Najib Amhali en zijn biograaf Marcel Langedijk. Amhali: ‘Ik werd zo moe van het ontkennen van mijn verslaving.’ Beeld Maartje Geels

De biografie van Najib Amhali heeft ook zwarte bladzijdes. De populaire comedian was jarenlang in het geheim verslaafd aan coke, drank en gokken. ‘Het boek voelt voor mij als een bevrijding.’

Hij durfde het boek eerst niet te lezen, vertelt Najib Amhali (49). Hij had het al drie weken in huis, er werd gewacht op zijn feedback. “Toen ik er eindelijk aan begon, las ik het in één dag uit. Ik heb wel een paar traantjes moeten laten.”

Het recent verschenen ‘Najib, de biografie’ bevat heftige, rauwe passages. Bijvoorbeeld over de cokedealers die kind aan huis waren bij de populaire cabaretier. Op het hoogtepunt van zijn verslaving snoof hij dagelijks vier pakjes van vijftig euro, met een fles wodka erbij. Zelfs de dealers maakten zich zorgen om zijn gezondheid.

“Ik vond het wel moeilijk om daar weer in te duiken. De eenzaamheid kwam weer terug, het geheimhouden van het probleem dat ik had.” Amhali was altijd al gevoelig voor drank en wiet, maar in 2009, na de scheiding van zijn eerste vrouw, werd cocaïne een serieus probleem. Tegen zijn omgeving beweerde hij dat hij zijn verslavingen had beteugeld, tot het niet langer meer ging. Het duister had hem opgeslokt, hij moest een hele tournee afzeggen, hij was compleet kapot.

Najib Amhali

Najib Amhali (49) werd geboren in Nador, Marokko en verhuisde op zijn vierde met zijn ouders naar Krommenie. Hij volgde de toneelschool in Utrecht. Zijn carrière nam een vlucht nadat hij in 1998 het Leids Cabaretfestival won. In ‘Alles komt goed’, de show waarmee hij in 2012 ook drie keer in een uitverkocht Ziggo Dome stond, zei hij dat hij van de drugs af was – wat niet zo was. In 2016 moest hij zijn tour met ‘(N)ergens goed voor’ ‘om gezondheidsredenen’ annuleren. Sinds vorig jaar staat hij op de planken met ‘Waar was ik’, waarin hij over zijn geheime verslavingen vertelt. Die tour moest worden afgebroken vanwege de lockdown. Samen met zijn vrouw Niama heeft hij twee zoons, Noah (8) en Novèll (5).

Najib, de biografie is geschreven door Marcel Langedijk, die eerder het levensverhaal van artiest Gordon optekende. Het is een eerlijk boek, dicht op de huid van de cabaretier, geen hagiografie. “Als je het doet, moet je ervoor gaan”, zegt Amhali. “Juist dieptepunten horen bij het leven.” Zijn biograaf snapt wel dat hij toch schrok van het resultaat: “Het zijn je eigen woorden, maar letters zijn hard, papier is confronterend.”

Langedijk schetst Amhali’s jeugd in een flat in Krommenie, als oudste van vier zonen. Zijn vader, gastarbeider uit Marokko, werkte in een fabriek. Straatarm waren ze, de kleine Najib had twee broeken en twee truien die om de beurt gewassen werden. Schoolmelk konden ze niet betalen.

Inmiddels is Amhali een van de succesvolste comedians van Nederland. Vóór de coronacrisis speelde hij steevast voor volle zalen, 1500 man per avond, maar 15.000 kon ook: meermaals stond hij voor een uitverkocht Ziggo Dome. Samen met Langedijk laat hij zich nu interviewen in het kantoor van de uitgeverij.

U komt uit een schaamtecultuur, de Amhali’s zijn geen praters, al helemaal niet over gevoelens. Waarom ging u met de billen bloot in het boek?

Amhali: “Ik heb wel getwijfeld, absoluut. Maar ik denk: als je het maar met de juiste intentie doet. Mijn familie moest wel even zuchten, die heeft hier niet om gevraagd, maar ze snappen het wel. Ik moet toch vertellen wat mij gevormd heeft.

“Alleen mijn jongste broertje Redouan werd er verdrietig van, die zei: ‘Ik sta er toch in als iemand die geld heeft gestolen en verslaafd is geweest’.”

Langedijk: “Het is wel een verhaal met een goed einde, hè. Het is niet zo dat Redouan in de goot ligt en jij hem natrapt. Hij mocht stage bij jou lopen. Ook je broer Jamal werkt bij jou, jullie steunen elkaar.”

U twijfelde, maar doet nu toch een publieke bekentenis.

Amhali: “Ja, toen de uitgever een boek voorstelde, wist ik: je vertelt alles, of je doet het niet. Je kunt pas van je verslaving afkomen als je walgt van het leven dat je leidt. Ik merkte dat mijn werk eronder leed, mijn relatie, mijn kinderen, mijn gezondheid: allemaal negatieve dingen, en waarvoor?

“Het ontkennen, man, daar werd ik zo moe van. Ik was er wel goed in, waarschijnlijk omdat ik een toneelopleiding heb gedaan, maar het kost zoveel energie. Als ik nu thuis ben met mijn vrouw, gooi ik gewoon mijn telefoon op tafel. Dat kon vroeger niet, want de dealer kon elk moment bellen en dat mocht zij niet weten.

“Toen ik in 2018 naar de afkickkliniek ging, heb ik de knop omgezet. ik dacht: ik word bijna vijftig, grow up. Ik gooi nu alles op tafel. Het boek voelt voor mij als een bevrijding. Wat mensen ervan vinden, dat is hun zaak.”

En, wat vinden ze ervan?

Amhali: “Mijn familie vindt het mooi, ze zijn trots op me. Ook mijn moeder, al heeft ze maar flarden van het boek meegekregen. Ze is ontzettend blij dat het nu goed met me gaat.

“Ik heb ook een paar negatieve reacties gekregen, zo van: vuile junk, wij moslims drinken niet. Nou, dat is hypocriet, ik kan er zo negen aanwijzen. Maar goed, dit is mijn verhaal. Ik krijg ook dagelijks berichten van mensen die mijn eerlijkheid waarderen. Ze schrijven: Ik ben verslaafd, ik moet hulp zoeken. Of: Mijn man zegt dat hij ervan af is, maar ik vertrouw het niet. Die mensen antwoord ik, ja, absoluut. Ik vind het mooi als ik ze op weg kan helpen.”

Heeft het boek jullie nieuwe inzichten opgeleverd?

Amhali: “Nou… Ik merk wel dat ik heel veel tijd ben kwijtgeraakt. De ouders van vrienden zijn overleden, ik heb ze niet gecondoleerd. Ze kregen kinderen, ik stuurde één keer een berichtje ‘Gefeliciteerd’. Die kinderen zijn alweer twaalf. Nu ik weer wakker ben, nuchter, informeer ik: ‘Hoe is het met je vader?’ En hoor ik: ‘Die is overleden, al drie jaar geleden’. Kut, denk ik dan. Ja man, de tijd vliegt, die verslaving heeft langer geduurd dan ik dacht.”

Langedijk: “Wat mij vooral is opgevallen, is de belachelijke hoeveelheid energie die Najib heeft, ondanks zijn problemen. Ik ben met hem meegegaan naar het theater, stond in de coulissen. Dan zie je wat het inhoudt om een podium op te lopen voor 1500 man en die twee uur lang te vermaken, niet één avond maar 150 avonden achter elkaar, en al 25 jaar lang. Dat hij dat volhield, zelfs in die moeilijke periode, is bizar.

“Zijn leven is zo intens. Als hij om één uur ’s nachts thuiskomt, zijn vrouw en zoontjes liggen al op bed. Dan zit hij in zijn eentje op de bank, tegenwoordig met een blikje cola zero, compleet hyper. Want de energie van 1500 mensen die voor je klappen moet ook ergens naar toe. Ik vind het ontzettend knap zoals hij omgaat met die druk.”

In Najibs leven speelt de familie een heel belangrijke rol.

Langedijk: “Ja, het boek gaat niet alleen over Najibs verslaving, ik beschrijf ook Najibs achtergrond, het leven van de eerste immigranten in Nederland in de jaren zeventig. Dat vond ik zelf het interessantst, daar wist ik niet veel van.”

Amhali: “De huiskamer lag altijd vol, mijn moeder was een hotel, ze heeft nooit iemand geweigerd. Er kwam een oom uit Marokko, die sliep in de kamer naast mij, later kreeg hij een vriendin, ging hij trouwen en dan kwam er weer een andere oom. Of er kwam een neef langs met een volle tas, dan wist je: die blijft een week. Er werd gekookt, er werd gegeten, de mannen rookten een sigaretje op het balkon, mijn moeder ging met de tantes naar het dorp. Altijd twaalf, vijftien man in huis, we waren allemaal één, niemand had het breed.”

Nauw verbonden met die familie is uw schuldgevoel. U bent de man die het gemaakt heeft, uw broers noemden u wel ‘koning Najib’.

Amhali: “Ja, als ik mijn familie zie strugglen, voel ik me verantwoordelijk. De medicijnen van mijn oma betaal ik nog steeds, en die van een tante. Ik kan die honderd euro per maand makkelijk missen. Ik heb het met een therapeut weleens gehad over schuldgevoel, die zei: je moet ervan af. Maar mijn cultuur zit anders in elkaar. Ik zou mijn moeder bijvoorbeeld niet in een bejaardenhuis doen, dat is not done. Ik heb wel geleerd om een soort van nee te zeggen. En moeilijke vragen – geef me 50.000 euro – stuur ik door naar mijn broer Jamal, die veel voor me regelt. Hij is zakelijk, kapt onredelijke verzoeken gelijk af. Dat kan ik niet. Ik ben een pleaser, ja.”

Langedijk: “Najib heeft geen vijanden, als hij een kamer binnenkomt wil iedereen direct zijn vriend zijn. Zelfs toen hij verslaafd was, terwijl je van de drugs toch egocentrisch wordt. Er zijn heus wel mensen afgedreven, maar niemand vindt hem een klootzak.”

Ook tijdens optredens in een volle zaal wilt u iedereen te vriend houden?

Amhali: “Ja, als er iemand bovenin vertrekt, denk ik meteen: heb ik iets verkeerds gezegd? Ik vraag het ook gewoon: ‘Waarom gaat u nu weg?’ Eén keer werden mensen weggeroepen vanwege een sterfgeval, maar soms kwets je iemand onbedoeld.”

Nog even over dat schuldgevoel: heeft dat u belemmerd?

Amhali: “Ja, ik heb me er weleens depressief door gevoeld. Nog steeds vind ik het moeilijk om te vertellen dat ik op vakantie ben geweest naar de Malediven. Ik heb er toch moeite mee dat ik veel heb, waarschijnlijk omdat ik van niks kom. Ik verdien soms in een uur wat mijn vader in tien maanden verdiende. Al komt er nu helemaal geen cent meer binnen.”

Wat doet u tijdens deze crisis? Heeft u een rampenplan?

Amhali: “Nee, niet echt, ik wil er nog niet aan denken. Ik zit veel in de tuin, trek met de kinderen op. Er komt wel iets, bij 500, 600 man publiek kan ik alweer gaan optreden. Ik doe veel vrijwilligerswerk momenteel, met mijn foundation hebben we geld ingezameld voor arme gezinnen in Marokko. En met mijn vaste band speel ik twee keer per week verzoeknummers voor mensen in een bejaardenhuis, live of via YouTube. Dat is leuk om te doen, het geeft een goed gevoel dat je met je bekendheid iets kunt betekenen voor die mensen.”

U bent nu bijna twee jaar clean. Wat moet u doen om deze koers te houden?

Amhali: “Verslavingsgevoeligheid zit in de genen, mijn vader was alcoholist, ook zijn broers waren aan de drank of hasj. Laatst vertelde mijn moeder: ‘Je opa gokte ook, die kocht lootjes’. Ik moet alert blijven, ik weet wat mijn valkuilen zijn: ‘Eén drankje doen, dat kan toch wel’ – nee, dat kan ik dus niet. Mijn doel is: levenslang clean blijven. En op de reis daar naartoe mooie dingen doen. De psycholoog zei: ‘Je moet elke dag denken: kijk, weer een dag niet gebruikt’. En zo is het. Het geeft me elke dag voldoening.”

Marcel Langedijk

Marcel Langedijk (1972) schrijft onder meer voor LINDA. en Margriet. Naast de biografieën van Gordon en Najib Amhali schreef hij ook ‘Gelukkig hebben we de foto’s nog’ (2017), over de zelfgekozen dood van zijn aan alcohol verslaafde broer.

Marcel Langedijk, ‘Najib, de biografie’. Lebowski Publishers, 21,99 euro.

Lees ook:

Roué Verveer, christen in de Ramadan Conference

Hij is geen moslim en hij heeft nog nooit meegedaan met de vastenmaand. Toch staat cabaretier Roué Verveer vanaf vandaag in de ‘Ramadan Conference’, samen met Najib Amhali en Anuar. Waarom?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden