TaalTon den Boon

Naast een gevaarlijke stroomgeul heeft mui nog een betekenis

Gevaarlijke muien langs de kust: de kranten schrijven er geregeld over, want de keerzijde van het mooie strandweer is dat er altijd wel een paar badgasten langs de kust terechtkomen (en soms verdrinken) in een mui: een geul of diepte tussen twee zandbanken waar als het eb wordt een sterke stroming richting zee is. In die betekenis dateert het woord mui uit het midden van de 19de eeuw. Een vroege vindplaats staat in het Algemeen Handelsblad van 18 augustus 1848. De krant bericht over een ‘droevig ongeval’ bij Katwijk aan Zee: een ‘jongeling van 16 jaren’ had ‘zich denkelijk te ver in zee gewaagd, of was in een zogenaamde mui of draaikolk geraakt’ en verdronken.

Het woord mui zelf is echter veel ouder. In de betekenis riviermonding dateert mui uit de 14de eeuw. Het woord is verwant met onder meer het Oud-Nederlandse woord munt (riviermonding), het Engelse woord mouth (mond), het Groningse woord moe (uitwateringsgeul) en ons huidige woord mond.

In de betekenis riviermonding treffen we mui – vooral in de naamvalsvorm muide(n) – nu vooral aan als tweede deel van plaatsnamen, zoals Arnemuiden (letterlijk: de monding van de Arne, de voormalige getijdenkreek waaraan Middelburg is gesticht), IJsselmuiden (dorp in de Kop van Overijssel, waar vroeger de IJssel in het IJsselmeer uitmondde), en natuurlijk Muiden in Noord-Holland, dat in de 10de eeuw Amuthon werd genoemd, omdat het gesitueerd was aan de monding van de Aa (een oude naam voor de Vecht) in de Zuiderzee. Andere plaatsnamen waarin muide(n) wordt aangetroffen, zijn Diksmuide in België (in de Middeleeuwen heette het Dicasmutha, letterlijk dijk aan de monding), Genemuiden, IJmuiden en Leimuiden. Als element van plaatsnamen is muiden tevens verwant met monde (zoals in Dendermonde en IJsselmonde), mond (Roermond) en het Engelse mouth (zoals in Yarmouth).

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden