Ombudsman

Naamloos poeder voor zelfdoding verschilt niet van een anonieme bron

Beeld Maartje Geels

Bijna drie jaar geleden werd het gebruik van anonieme, niet verifieerbare bronnen voor de Trouw-redactie aangescherpt. Van zulke bronnen moet sindsdien de familienaam van betrokkenen aan de chef of eventueel de hoofdredactie worden overlegd, soms aangevuld met e-mailadres of mobiel nummer. Pas dan kan de tekst in de krant. Voor lezers is het keurmerk van betrouwbaarheid herkenbaar aan de afsluitende zin onder het artikel: 'De namen van betrokkenen zijn bekend bij de redactie'.

Onder het artikel 'Kritiek op poeder voor euthanasie', online verschenen als 'Nieuw euthanasiepoeder kan voor een afschuwelijke dood zorgen' (had moeten zijn: poeder voor zelfdoding) op de voorpagina van Trouw van dinsdag 12 september stond de net iets anders geformuleerde zin 'De namen van de middelen zijn bij Trouw bekend'. Het artikel ging over twee vergelijkbare poeders waarvan de Coöperatie Laatste Wil één middel zou hebben aangemerkt als humaan voor een snelle, pijnloze, zelfgekozen dood. In het Trouw-artikel toonden twee artsen zich kritisch. Zowel het ene als het andere poeder zou nare laatste momenten kunnen geven.

Daags hierop berichtte Trouw opnieuw over het poeder, nu in enkelvoud. Onder dit nieuwsartikel op pagina 3 stond: 'De naam van het middel is bij de redactie bekend'. Van meervoud in de dinsdagkrant naar enkelvoud op woensdag roept vragen op. Aangezien de redactie met de specifieke zin onder de tekst verantwoording over haar betrouwbaarheid aflegt naar de lezer, luistert dit nauw. Het zinnetje is meer dan een routinematig slotakkoord en in de praktijk is dat ook vaak gebleken. Wat zich hier echter wreekt is dat voor de redactie klip en klaar was dat van 'middelen' op 'middel' moest worden overgeschakeld, terwijl de lezer bij gebrek aan uitleg naar het waarom van deze opvallende wijziging bleef gissen.

Bronnen

De uitleg van de redacteuren die de artikelen schreven over het gebruik van twee vergelijkbare poeders in de dinsdagkrant en maar één poeder op woensdag is volkomen plausibel. 'Een bron die we voor het artikel van dinsdag spraken, noemde twee middelen. Over één ervan hadden we zelf al twijfels, maar hiermee hadden we nog geen zekerheid. Die kwam wel een dag later. Toen viel een van de middelen af omdat het niet vrij verkrijgbaar was en de bijverschijnselen anders waren. De leverancier die we voor de woensdagkrant spraken, bevestigde bovendien de toename van het aantal bestellingen van het overblijvende middel'.

Dat de naam van het poeder niet in de krant is terug te vinden, is in overleg met de redactionele leiding besloten. Het onderwerp werd maatschappelijk voldoende interessant bevonden om uitgebreid aandacht aan te besteden. In het overleg is meegewogen dat van publicatie over dit onderwerp ook een publieke waarschuwing uitging: het gevaar dat een bepaald poeder volgens deskundigen tot een afschuwelijke, geenszins kalme zelfgekozen dood zou kunnen leiden. 'Maar ook hebben we nagedacht over het risico dat publicatie kwetsbare mensen op verkeerde gedachten kan brengen', zegt een van de auteurs.

Coöperatie Laatste Wil noemt het 'uiterst onverantwoord' dat de journalistieke leiding van de krant onder de teksten aangaf bekend te zijn met 'de naam van het middel'. De coöperatie heeft die naam bewust aan niemand (nog) gemeld, dus speculeert de krant erop los, vindt het bestuur. Niet de bronnen waarop Trouw zich baseert zijn verzonnen maar het zijn verzinsels van die bronnen die de krant serieus neemt, vindt de coöperatie. Uiteraard draagt de redactie een geheel eigen verantwoordelijkheid. Maar zolang de enige feitelijke bron Coöperatie Laatste Wil de naam van het poeder niet bevestigt of prijsgeeft, kan de redactie niet met honderd procent zekerheid claimen dat de naam van dat middel bij haar bekend is. Adel verplicht bij de verantwoording van anoniem bronnen- óf middelengebruik, of het nu familienamen betreft of de naam van een poeder.

Lees ook eerdere artikelen van ombudsman Adri Vermaat

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden