Review

Muziek-ambassadeur van de Nederlandse Antillen

Hij is al jaren beroemd op Curaçao en binnenkort daarbuiten, want volgende week treedt Oswin 'Chin' Behilia op tijdens de Womex in Sevilla. Op deze wereldmuziekbeurs voor journalisten en concertpromotors zal voor het eerst het geluid van de Nederlandse Antillen prominent te horen zijn. Eer het zover is maakt de 64-jarige zanger met eigen combo een tournee door Nederland: ,,Als je stil gaat zitten sterf je.''

Stan Rijven

Waarom het zo lang heeft moeten duren blijft een raadsel. Muziek van de Nederlandse Antillen krijgt pas nu de waardering die ze verdient.

Wellicht wegens het succes van de Cubaanse krasse knarren alias de Buena Vista Social Club, die illustreerden hoe de Caraïben een onuitputtelijke bron aan fascinerende muziek bevatten. Maar het is vooral dankzij de activiteiten van Scott Rollins, labelmanager van Otrabanda Records, dat ons muziek-alfabet wordt opgeschud. In 2001 stelde Rollins het album 'ABC Island primer' samen, een fraaie staalkaart van de rootsmuziek uit Aruba, Bonaire en Curaçao. Onlangs verscheen op Otrabanda de compilatie 'Riba dempel, popular dance music of Curaçao 1950-1954'. Een verrukkelijke verzameling 78-toeren opnames die de vlegeljaren van de Curaçaose muziekhistorie in kaart brengt. Scott: ,,Otrobanda is een bekende buurt in Willemstad, de naam betekent letterlijk 'de andere kant'. 'Otrabanda' is een variatie hierop. Ik wil muziek van de andere kant, de flipside van het hier en nu laten horen. Muziek die ontstaan is uit de confrontatie met een andere cultuur. Daarvan is Creoolse muziek uit de Caraïben een voorbeeld bij uitstek. Vorig jaar bracht hij 'Bendishon in disfrasa' uit van ene Oswin Chin Behilia. Een hartverwarmende bronzen stem zingt je toe met zulk een intimiteit, dat je moeilijk anders kan dan ervoor zwichten.

Scott: ,,Ik ben gevallen voor Chin toen ik hem hoorde in een platenwinkel op Curaçao. Mijn mond viel open. Die vanzelfsprekendheid van melodie, harmonie en ritme. Wie is deze man die deze muziek maakt?, zo vroeg ik me af. Met alle gevolgen vandien.''

Ik ontmoet Chin in een sober Amsterdams hotel. Met kamerbrede lach treedt hij me tegemoet, gitaar bij de hand. Hij straalt de rust zelve uit ondanks alle activteiten die hij ontplooit. ,,Als je stil gaat zitten sterf je'', zo mijmert hij. De voormalige politicus en tv-presentator gaarde lokale roem als componist van talloze klassiekers waaronder 'Plegaria', zo'n beetje het alternatieve volkslied van de Nederlandse Antillen. In Nederland geniet Chin bekendheid in kleine kring door artiesten als Izaline Calister en Randall Corsen, die werk van hem opnamen.

Chin: ,,Muziek greep me al op jonge leeftijd. Ik was net geslaagd voor de Mulo, had geen werk en zat op mijn balkon. Er kwam een jongen langs die gitaar speelde. Ik zag dat hij moest veranderen van akkoord, maar hij deed het niet. Toen ben ik les gaan nemen, want als je iets niet kunt bewijzen zeg dan nooit tegen mensen dat ze het niet kunnen.'' Vervolgens begon hij een eigen trio: ,,Los Tiarucos, waarmee we in de jaren zestig en zeventig zeer populair werden, tot aan Miami en Puerto Rico toe. We werden altijd gevraagd door het gouvernement voor toeristische activiteiten. We hebben zelfs bij de opening van het Time & Life Building in New York opgetreden.''

Zijn inspiratie haalde hij vooral uit de buurt: ,,Bij ons luisterden we toen vooral naar Cubaanse stijlen zoals de son en bolero, maar ook naar muziek uit Venezuela en Puerto Rico.'' Toen Chin in 1969 trouwde stopte hij met optreden: ,,Maar ik bleef componeren, dat stopte ik in mijn 'fermentatieblik'. Want als je een lied hebt gemaakt denk je 'dit is het beste van de wereld', maar na een maand heb je afstand genomen en zeg je 'Heb ik dit geschreven?'.Ik schrijf altijd over wat me bezorgd maakt. Ik bestudeer de situatie en componeren bevrijdt me ervan''. Chin had 13 jaar een tv-programma: ,,Tele Patria heette het. Ik liet mensen daarin hun mening geven, zo wist ik precies wat er leefde.'' Maar in 1990 werd zijn contract niet meer verlengd. Chin: ,,Ik kreeg een droom en de volgende dag weer. Ik moest een politieke partij oprichten, Nos Patria en binnen drie maanden kreeg ik bij de Statenverkiezingen 5000 stemmen! Dat was in veertig jaar nog nooit gebeurd. Toen ben ik lid van de Staten geworden, een soort Tweede Kamer. Daarna gedeputeerde van de eilandsraad, voor Cultuur en Onderwijs.''

Gekonkel maakte een eind aan zijn politieke carrière, muziek bleef hem bezighouden: ,,Ik belandde als jurylid op allerlei festivals in Polen, Ierland, Spanje en Knokke in België. Toen ben ik maar mijn eigen festival op Curaçao begonnen. Volgend jaar mei is er weer één voor troubadours. Het enige in de wereld waar de deelnemer geen schuld kunnen geven aan het orkest, want hij begeleidt zichzelf.''

Tot slot houdt Chin nog een pleidooi voor het Papiamentse lied, waarvan hij de muzikale ambassadeur is: ,,Papiaments geeft kracht. Overal waar de kolonisatoren zijn geweest slikt een grote cultuur de kleine op. Op de Caraïbische eilanden waar de kolonisator Spaans, Engels of Frans sprak spreken ze nu Spaans, Engels, of Frans. Alleen op Curaçao spreken we geen Nederlands maar Papiaments. Daarom is het een volwaardige taal.'' Daarop zwaait Chin met zijn grammaticaboek (,,Heb ik altijd bij me''), pakt de gitaar en zet het lied 'No vai' in, natuurlijk in het Papiaments.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden