Review

Musica Negra en Africando volgen het Afrikaanse spoor, heen en terug

'Eerste mens stamt toch uit Afrika', zo luidden vorige maand de krantenkoppen naar aanleiding van recent ondernomen DNA-research. Analoog kun je archeologisch onderzoek verrichten naar de diaspora van muziek. Via de taal bijvoorbeeld. Zo vinden de woorden 'jazz' en 'funk' hun oorsprong in Westafrikaanse talen en is ons woord 'luit' afgeleid van het (en de) Arabische 'ud'.

Met behulp van CD.NA-onderzoek kom je ook een eind. In 1996 volgde het platenlabel Network per cd ('Road of the gypsies') de route die zigeunermuziek in de loop der eeuwen van India naar Europa aflegde. Op MUSICA NEGRA IN THE AMERICAS (Network-35.832) traceert Network de link tussen Afrika en de Nieuwe Wereld. ,,Afrikaanse slaven namen hun muziek, dans, voedsel en instrumenten mee; een complete cultuur die zelfs door de meest onderdrukkende regimes niet vernietigd kon worden. Zoals de Braziliaanse samba haar roots heeft in het Angolese semba-ritme, hebben de Cubaanse 'marimbula', de Braziliaanse 'berimbao' en nog honderden andere instrumenten hun neefjes in Afrika'', aldus de samenstellers.

Het fraai verzorgde dubbel-album illustreert de enorme stijlendiversiteit die in de beide Amerika's ontstond uit de fusie met inheemse en Europese invloeden. Zonder overigens de Afrikaanse touch te verliezen. Gelukkig gaat het niet om een etnomusicologisch verantwoorde excursie langs de laatste resten traditie. Nee, de 33 ijzersterke nummers klinken alsof ze net geplukt zijn uit het straatrumoer van Bahia, uit een feestende cantina in Colombia of een zinderende kerkdienst in het Zuiden van de Verenigde Staten.

Daardoor hoor je na adembenemende gospel bloedstollend mooi gezongen 'lando' uit Peru en volgt spetterende 'punta' uit Belize op smeltende 'compas' uit Haïti. Zelfs de Surinaamse 'kaseko' is niet vergeten. Ondanks het mère à boire waaruit moest worden geselecteerd, bezit 'Musica negra in the Americas' vitale eenheid in verscheidenheid.

MANDALI (Stern's-STCD 1092) van de Africando All Stars bewandelt dezelfde weg, maar dan in omgekeerde richting. Al in de jaren '60 toen vele Afrikaanse landen onafhankelijk werden, keerde latin muziek terug naar (francofoon) Afrika. Cubaanse son en rumba waren toen razend populair en hielpen de jonge naties hun eigen muzikale identiteit te hervinden.

In de jaren '80 stierf de latin-rage uit om tien jaar later te herleven via de gelegenheidsformatie Africando. Havana, New York en Dakar smolten erin samen. De hitsige salsa uit the Big Apple kreeg een zwierige toets dankzij de inbreng van vergeten Senegalese zangers die nog een keer hun kunstje flikten. Op het net verschenen 'Mandali' spelen wederom de beste salseros van Broadway, maar nu geassisteerd door hedendaagse Afrikaanse topvocalisten. Naast jong talent uit Burkina Fasso en Guinée lenen nachtegaal Lokua Kanza en superster Koffi Olomide (Congo), de sahelsoulzangers Salif Keita (Mali) en Thione Seck (Senegal) hun gouden kelen. Het resultaat is ronduit bedwelmend. Over een metronoom strak ritme laten ze hun lenige stemmen los, ieder zingend in zijn moedertaal. Hector Casanova uit Puerto Rico en de Cubaan Ronnie Baro completeren het geheel en zorgen voor het contrast. Ze missen de betoverende lyriek van hun Afrikaanse collega's waarin nog sterk de griot-traditie doorklinkt. 'Mandali' is met recht een all star-plaat en bij voorbaat al een dansklassieker.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden