Museumbezoekers bij een decor van de Amsterdamse gamestudio YIPP.

Reportage Tekeningen

Museum Storyworld viert het vakmanschap van de verhalenverteller

Museumbezoekers bij een decor van de Amsterdamse gamestudio YIPP. Beeld Stella Dekker

In het nieuwe museum Storyworld staat niet de geschiedenis van strips maar het maakproces centraal. Die insteek slaat aan. ‘Ineens zaten we aan tafel met Disney’.

Het begint met niets. Lege muren, witte muren, alsof alles open ligt, de hele ­wereld nog kan gebeuren. In de wereld van storytelling ís dat ook zo, en dat is exact wat de samenstellers van museum Storyworld hun bezoekers willen laten ­ervaren. Hoe de beroemdste verhalen, de meest succesvolle blockbusters, hoe elke prijswinnende game ooit is begonnen – met een potloodstreep, een penseelstreek op een wit vel. 

In Storyworld gaat het om het verhaal van strips, animaties en games. Deze relatief nieuwe vormen hebben eeuwenoude ingrediënten, die in het museum worden geïllustreerd met scènes uit de tekenfilmversie van ‘The Lion King’. De held heeft een mentor, bondgenoten én een tegenstander, de schurk. Die laatste heeft het voorzien op de schat, hij daagt de held uit, er is strijd, maar dan: hernieuwde moed, vastberadenheid, de apotheose, gevolgd door een nieuwe status quo. “Een klassiek heldenverhaal”, zegt museumdirecteur Hans Poll over deze Disney-Hamlet. “Alle elementen zitten erin.”

Donald Duck met een sixpack

Het museum is gevestigd op de zesde etage van het pas geopende ­Forum Groningen, de fonkelnieuwe cultuurtempel in het hartje van de stad. Wat meteen opvalt zijn de vele installaties waarbij bezoekers zelf iets kunnen ondernemen: zogenoemde interactives. Met hun armen een tekening maken in het luchtledige, die in realtime op een scherm wordt geprojecteerd, bijvoorbeeld. Gekke bekken trekken naar een stripfiguurtje op een scherm, dat vervolgens de gekke bekken imiteert; zo wil het museum laten zien hoe verschillende emoties eruitzien bij getekende figuren. Je kunt in je eigen strip stappen. Of aan een soort rad van fortuin draaien waarin twee striphelden worden gecombineerd. Donald Duck en Superman bijvoorbeeld. In een levensgrote projectie prijkt de bovenstebeste eend in stoere pose en met sixpack. Je kunt vertéllen dat er verschillende stijlen van tekenen zijn, je kunt het ook laten zíen, en hiermee brengt het museum zelf een belangrijke vertelwet in de praktijk: show don’t tell.

De interactiviteit is een van de grote verschillen met de voorloper van Storyworld: het Stripmuseum, dat vorig voorjaar de deuren sloot in de Martinistad. Maar wat het daarnaast heel ­anders maakt, is de focus. Waar het oude Stripmuseum vooral een historisch overzicht van de stripgeschiedenis liet zien, staat in Storyworld het maakproces centraal. Zo zien we de verschillende stadia van een decor. Of de eerste penschetsen van Barbara Stoks boek ‘Vincent’, over het leven van Vincent van Gogh. En in de eerste wisselexpositie, die van de Nederlandse illustrator Lois van Baarle alias Loish, zijn naast de eindresultaten ook haar schetsboekjes te zien. ‘‘We willen graag de combinatie laten zien van het ouderwetse ambacht én creativiteit’’, zegt Poll.

Werk van Loish, die zich heeft laten inspireren door geïnspireerd door Disney en de afbeeldingen van Mucha. Beeld Lois van Baarle

Shaun het Schaap

Niet dat er geen klassiekers te zien zijn, integendeel. Aan de wanden prijken originele tekeningen uit Aladdin. En in oktober komt een grote tentoonstelling van de succesvolle Britse studio Aardman, bekend van de kleipoppetjes Shaun het Schaap en Wallace & Gromit. Maar los van die expositie (die overigens buiten Storyworld, maar ín ‘moedergebouw’ Forum Groningen te zien zal zijn), bevat de permanente tentoonstelling originele modelletjes van het schaapje, in verschillende poses.

‘‘Toen we twee jaar geleden begonnen, dachten sommigen dat het nooit zou lukken, originele stukken binnenhalen. Groningse bescheidenheid misschien. Maar goed, toen gingen we kijken hoe ver we konden komen en ineens zaten we om tafel met Disney, die toestemming gaf om originele beelden te tonen. En waren we in Bristol, in de studio’s van Aardman. Andy Spradbery, een van de modelmakers, droomde er zijn hele leven al van om een zoötroop te maken. Voor ons maakte hij die.” Een zoötroop is een cilindervorming apparaat waarmee men vroeger de eerste animaties kon bekijken. Ook nam Spradbery een ­model mee van de boer uit ‘Shaun het Schaap’. Het poppetje is voor de helft open, zodat je het mechaniek kunt zien. Daar is directeur Poll, denkt hij, wel het meest trots op: het enorme enthousiasme waarmee de grootste studio’s ter wereld meewerkten. ‘‘Omdat ze erin geloven dat we hier iets moois doen.’’

Ook Nederlandse namen kregen een bijzondere plek. De Amsterdamse gamestudio YIPP maakte een decor waarin 24 uur te volgen zijn, van de mysterieuze ochtendmist tot vlammende avondzon en fonkelende sterrennacht. Ook is er aandacht voor ­Michael Dudok de Wit, de Nederlandse animator met één Oscar en twee nominaties op naam. En voor de Gouden-Kalf-winnende Groningse studio Happy Ship. ‘‘Normaal gesproken zie je alleen het eindresultaat. Hier zie je ook het vakmanschap, het ambacht. Het zou mooi zijn als daardoor de waardering voor het genre ook groeit, dat het wat serieuzer wordt genomen.’’

Werk van Loish Beeld Lois van Baarle

‘Docenten keken neer op mijn stijl’

Links en rechts hing ze al eens in koffietentjes, maar met ‘The Art of Loish’ heeft animator en illustrator Lois van Baarle, alias Loish, haar eerste ­museale tentoonstelling te pakken. In plaats van online zijn haar illustraties nu op papier te zien, geheel in ­Storyworld-stijl, van schetsboekje tot eindproduct.

Een museum is niet bepaald een gangbaar podium voor haar werk, waarom aan een muur hangen als je ­online de hele wereld kunt bereiken? Loish spreekt dan ook niet zo zeer van kunst als ze het over haar werk heeft, dat associeert ze met werken waar maar één of een beperkte oplage aan exemplaren van is. ‘‘Wat ik maak, is online te bekijken en heel gemakkelijk te kopen.’’

Van Baarle ontwerpt ­onder meer karakters voor games – zo werkte ze mee aan de creatie Aloy uit ‘Horizon Zero Dawn’. Loish heeft 1,7 miljoen volgers op Instagram, met name in Noord- en Zuid-Amerika. Haar autonome werk, waar ze het meest bekend om is, bestaat vooral uit dromerige en kleurrijke illustraties van vrouwen – maar dat is niet aan haar docenten te danken.

‘‘Tijdens mijn studie werd er heel erg op deze stijl neergekeken. Die zou te makkelijk zijn, te meisjesachtig. Té veel invloeden van manga, een Japanse tekenstijl. Ik vond het moeilijk om mijn weg te vinden. Uiteindelijk ontdekte ik een manier om zo te werken dat de docenten tevreden waren en ben ik daarnaast mijn eigen ding blijven doen, geïnspireerd door Disney, waarmee ik ben opgegroeid, en de afbeeldingen van Mucha.’’

De aanmoediging kwam uit eenentwintigste-eeuwse hoek. Ze deelde haar werk online op de site deviantart.com en kreeg daar al snel een following, fans die haar werk mooi vonden, haar stimuleerden ermee door te gaan. ‘‘Dat is mijn redding geweest’’, zegt ze. ‘‘Toen mijn eigen omgeving er niet zo in geloofde, kon ik me wel optrekken aan die online community. Vijftig jaar geleden had ik me denk ik of meer aangepast – of harder moeten strijden.’’

Loish noemt haar eigen genre ‘semi-realistische digital art’, in de online community wordt vaak gesproken van ‘semi realism’. De stijl wordt steeds meer serieus ­genomen, vertelt ze, mede door fora waarop werk gedeeld wordt, en evenementen als Comic Con. ‘‘En alles loopt meer door elkaar heen: van een film komt een app, van een strip komt een game.’’

Haar advies aan andere makers van digitale illustraties luidt: Doe waar je het meeste van geniet. En: deel. ‘‘Die dingen had ik vroeger zelf willen horen. Nu kan ik er anderen mee helpen.’’

‘The Art of Loish’, te zien in Groningen. Beeld Stella Dekker

Correctie: in een eerdere versie van dit artikel stond de naam van de studio die het decor maakte verkeerd vermeld. 

Lees ook: 

Groningen heeft er een piramide vol cultuur bij

Is het een lelijke ‘puist’ in de stad of een ‘parel’?Met het nieuwe cultuurwarenhuis Forum, dat vrijdag de deuren opent, heeft Groningen er een spraakmakend gebouw bij.   

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden