Schilderkunst

Museum Boijmans had niet gedacht ooit nog een Miró te bemachtigen

‘Peinture-poème (Musique, Seine, Michel, Bataille et moi)’ van Joan Miró, uit 1927. Beeld Boijmans
‘Peinture-poème (Musique, Seine, Michel, Bataille et moi)’ van Joan Miró, uit 1927.Beeld Boijmans

Voor ruim acht miljoen heeft museum Boijmans een surrealistisch schilderij van Joan Miró gekocht. Geen toegankelijk werk, geeft directeur Sjarel Ex toe, maar ‘essentieel’ voor het museum en Nederland.

Harmen van Dijk

Het is lastig het precieze bedrag in euro’s boven water te krijgen dat Museum Boijmans van Beuningen betaald heeft voor het schilderij van Joan Miró. “Op het moment van aankoop vlogen de wisselkoersen alle kanten op”, zegt directeur Sjarel Ex tijdens de presentatie. In Zwitserse franken was het acht miljoen, in euro’s was dat twee tot vier ton meer. “Ontzettend veel geld”, vindt hij. Het is de grootste aankoop van het Rotterdamse museum ooit.

Al sinds de jaren zeventig probeert Boijmans een Miró in handen te krijgen, en eigenlijk hadden ze de hoop een beetje opgegeven, zegt Ex. “Dit is een essentiële bouwsteen in de ontwikkeling van het surrealisme.” En dus mocht het niet ontbreken in de collectie van Boijmans, dat de grootste verzameling surrealisten in Nederland heeft.

Salvador Dalí, Marcel Duchamp, Man Ray en René Magritte – bijna alle grote namen hebben ze. Maar nog geen Miró. Toen de Zwitserse Volkart Stiftung dit werk op de markt bracht sloeg Boijmans toe. “Ze wilden graag aan een museum verkopen.”

Een vroeg werk

Het schilderij heet voluit Peinture-poème (Musique, Seine, Michel, Bataille et moi) en stamt uit 1927, het is een vroeg werk van Miró die leefde tussen 1893 en 1983. “Het is niet erg toegankelijk”, geeft Ex toe, kijkend naar de felle oranje bol op een grof gepenseelde bruine ondergrond. Er zijn ook fel gekleurde stipjes in cirkels te zien en de woorden uit de lange titel zijn in sierlijke letters op het doek geschilderd.

“Het laat de discussie tussen figuratieve en abstracte kunst zien”, zegt Ex. Als je concreet wilt worden kun je volgens de directeur in de bol de maan zien. We kijken zo waarschijnlijk naar de weerspiegeling van maan en lichtjes in het troebele water van de Seine, waarlangs Miró en zijn vrienden Michel en Bataille liepen, terwijl op de kade muziek klonk – vandaar die titel.

Maar je hoeft dat er niet in te zien. “Het schilderij staat je toe je eigen fantasie de vrije loop te laten.” Het doek maakt deel uit van Miró’s Droomserie, een reeks schilderijen waarin Miró juist het onderbewuste probeerde te vangen. Hij hongerde zich tussen 1924 en 1927 soms letterlijk uit om in een staat te komen waarin hij droombeelden zag die hij schilderde.

Het laatste kunstje van Ex

Er zijn weinig werken van Miró in Nederland, uit deze vroege periode is er alleen een reliëf in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Daarom is het volgens Ex niet alleen voor het museum, maar voor de hele ‘Collectie Nederland’ een belangrijke aankoop. “De grondlegger van het surrealisme, André Breton, noemde Miró de grootste.”

Het forse bedrag is bijeengebracht door een groot aantal cultuurfondsen, zoals de Vereniging Rembrandt en het Mondriaanfonds en ook gulle particulieren droegen bij. Het bijeen brengen van al die geldschieters is het laatste kunstje van Ex – deze week zwaait hij af als directeur bij Boijmans. Een afscheidscadeau wil hij het niet noemen. “Maar ik heb wel tegen de fondsen gezegd: dit is de laatste keer dat ik jullie lastig val.”

Lees ook:

Vermeer zette zijn melkmeisje eerst in een vollere keuken

Met nieuwe technieken keken onderzoekers dwars door de verflagen van Vermeers schilderij Het melkmeisje. Ze ontdekten dat de schilder eerst een veel drukkere voorstelling in gedachten had, maar bleef zoeken naar de perfecte compositie.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden