Museum Boijmans beschuldigd van racisme

Op de foto van kunstenaarscollectief Gelatin is een van de kunstenaars afgebeeld met een zwart gezicht. Beeld Boijmans.nl

Een actiegroep eist van Museum Boijmans Van Beuningen verwijdering van een zwart geschminkt gezicht op het beeldmerk van de expositie van kunstenaarscollectief Gelatin.  Dat zou racistisch zijn. Boijmans weigert.

Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam moet alle posters en het reclamemateriaal met het beeldmerk van de tentoonstelling van het kunstenaarscollectief Gelatin aanpassen of verwijderen. Dat eist de International Anti Racism Group (INARG), omdat een van de kunstenaars erop is afgebeeld met een zwart geschminkt gezicht. Directeur Sjarel Ex van Boijmans gaat dat niet doen, omdat hij weigert 'beeldcensuur' toe te passen.  "Kunstenaars moeten zich vrijelijk kunnen uiten."

Het gewraakte beeldmerk van de expositie  is ontworpen door Gelatin zelf. Het bevat zelfportretten van de vier kunstenaars van het Weense collectief. Ze zijn afgebeeld in steeds wisselende grootte en gekleed in een van de 101 naaktpakken die ze hebben ontworpen voor hun tentoonstelling. Bezoekers kunnen deze pakken aandoen en vervolgens langs vier metershoge drollen lopen, gemaakt van piepschuim en klei. De naaktpakken zijn er in alle huidskleuren die mensen kunnen hebben, van wit, zwart en geel tot roze en lichtbruin, en met alle mogelijke geslachten. Daarmee willen de kunstenaars 'vieren' dat mensen ondanks uiterlijke verschillen in de kern allemaal hetzelfde zijn. Dit onder het motto: poepen doen we allemaal, ongeacht huidskleur en geslacht. Met deze verkleedpartij willen ze ook een discussie aanwakkeren op de museumvloer over gender en identiteit. 

Op het beeldmerk zijn de gezichten van de kunstenaars steeds geschminkt in de kleur van het pak. Een paar weken geleden kreeg het museum een mail van Gloria Holwerda van INARG, waarin ze erop wees dat het zwart geschminkte gezicht een racistische uiting is. Ze vroeg Boijmans dat detail te verwijderen uit het beeldmerk. De directeur nodigde haar uit voor een bezoek aan de expositie, om te verduidelijken dat van racisme geen sprake is. Ex: "Toen we het beeldmerk in de aanloop naar de expositie onder ogen kregen, viel ons uiteraard ook die 'blackface' op. We hebben de kunstenaars gevraagd of ze zich er bewust van waren dat dat tot discussie kon leiden. Dat was zo, maar ze hadden absoluut geen racistische bedoelingen. Wel vonden ze dat zij als zelfkritische, parodiërende en provocerende witte mannen uit Wenen zichzelf wel op een dergelijke karikaturale wijze mogen presenteren."

'Het museum is een vrijplaats'

Ex heeft er begrip voor dat mensen een zwart geschminkt gezicht als beledigend en racistisch kunnen ervaren. "Tijdens het gesprek met mevrouw Holwerda is me ook gebleken wat het voor haar betekent om in een overwegend witte samenleving te leven. Ze voelt dat echt als een last. Maar als we tegemoetkomen  aan het bezwaar van INARG, oefenen we censuur uit, ook nog op iets dat niet racistisch is bedoeld. En dat weiger ik. We leven niet in een samenleving waar beelden moeten worden verboden. Het museum is een vrijplaats waar de kunst en kunstenaar zich vrijelijk en waardenvrij moeten kunnen uiten."

De antiracisme groepering, die sinds 2014 actief is, blijft bij haar eis dat het museum 'blackface' moet verwijderen uit het beeldmerk. Volgens Holwerda staat buiten kijf dat er sprake is van een racistische uiting. De vraag wat er racistisch aan is als er naast het zwarte gezicht ook wit geschminkte gezichten bij zitten, doet ze af als 'dom' en niet ter zake. "Het is racistisch, punt uit." Het argument van het museum dat het geen censuur wil toepassen, vindt ze 'zo gemakkelijk' om  aan te voeren." Het museum had als eindverantwoordelijke na de uitleg van de kunstenaars ook kunnen besluiten om wel het uiterlijk van 'blackface' aan te passen, benadrukt ze. INARG heeft het museum tot vrijdag de tijd gegeven om het beeldmerk te wijzigen of alle posters en ander reclamemateriaal te verwijderen. De organisatie wil niet zeggen welke stappen volgen als het museum dat niet doet. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden