Klein Verslag

Murnane, een tachtigjarige die zijn romans met één vinger tikt

Op het gevaar af een zonderling te worden en te verdwalen waar geen lezer nog wil volgen, wil ik toch nog iets schrijven over die in kleine kring bekende Australische schrijver Gerald Murnane.

Een reisschuwe, bijna tachtigjarige man die zonder computer en tv leeft in een afgelegen gehucht op vijf uur rijden van Melbourne en zijn romans éénvingerig intikt op een typemachine.

In maart ben ik in Australië, ook in de deelstaat Victoria, waar Murnane woont, maar ik zal de aanvechting weerstaan hem te bezoeken, ofschoon je op weg erheen de Giant Koala in Dadswell Bridge kunt zien, een metershoge koala met een VVV-kantoortje tussen zijn poten.

Murnane, bijna tachtig, is geen man van publieke optredens. Een jaar geleden was ineens een klein symposium aan hem gewijd, georganiseerd door de letterkundefaculteit van de universiteiten van Sydney en Melbourne. De plaats: de kantine van de golfclub van Goroke, Murnane’s woonplaats. In deze kantine draait de schrijver bardienst.

Ongeveer vijftig belangstellenden maakten de lange trip (al helemaal vanuit Sydney) van wie er acht op de sprekerslijst stonden. Murnane liet een inleider zeggen dat hij niet tot het einde van het symposium zou blijven, maar dat je bij hem in de pauze wel een biertje kon krijgen.

Nog een praatje

Vervolgens posteerde hij zich achter de bar, terwijl de een na de andere literatuurprofessor zijn werk analyseerde. Ik weet dit omdat ik een verslag van de dag las van een van de bezoekers. Uiteindelijk bleef Murnane toch hangen, maakte glazen schoon en schonk tussendoor bier van achter de bar en hield in de middag nog een praatje onder de titel: ‘De nog ademende schrijver’. You academic types sure know how to make a simple thing complicated, zei hij.

Intussen kreeg hij begin deze maand een grote literaire Australische prijs (maar bleef weg van de uitreiking) voor wat hijzelf zijn laatste roman noemde: ‘Border Districts’.

Murnane noemde zichzelf in zijn toespraakje ‘een technisch schrijver’ en wat is die techniek dan?

Ik las de eerste pagina’s van ‘Border Districts’ en kreeg een vermoeden. De katholiek opgevoede verteller (die nauw moet samenvallen met de schrijver omdat Murnane zelf zegt niet meer te onderscheiden tussen fictie en werkelijkheid) beschrijft hoe hij dagelijks in zijn gehucht langs een kerkje van een of andere protestantse gezindte loopt, that I pitied as a schoolboy on account of the drabness (de grauwheid) of their services en telkens als hij passeert wordt een gedachtenstroom in gang gezet die in verrassende richtingen gaat.

Zo observeert hij de ramen en ziet in één ervan gekleurd glas-in-lood, beschrijft heel precies hoe het licht valt en herinnert zich een boekbespreking van dertig jaar geleden over het verbrijzelen van glas-in-loodramen tijdens de reformatie in Engeland (waar hij nooit was) en vraagt zich af wat men met de scherven deed.

Hij denkt – als niet meer gelovige – terug aan kerkbezoeken uit zijn jeugd en aan vrouwen van middelbare leeftijd die veel parochiewerk deden en ‘wijwaterhennen’ werden genoemd en aan uittredende priesters en seksueel misbruik enzovoort. En almaar roept de ene alinea al schrijvend de andere op, de verteller/schrijver volgt zijn geest.

Zo spannend, zal ik morgen verder?

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen. Lees meer afleveringen van zijn Klein Verslag op trouw.nl/kleinverslag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden