Mooi gelaagd portret van praatgrage intelligentsia

Welgemoed komen ze in de zomer naar hun huisje op het land, de welgestelde intelligentsia, de bloem der natie, zich bewust van hun bevoorrechte positie en van de noden van de wereld. En die van hun omgeving: „Zet bomen in dit lege land."

Hanny Alkema

Refrein van een opgewekte hymne. Zij aan zij, over de hele breedte van het podium, zingen de zomergasten het. Een ode aan het zomergevoel. Niet om tot daden over te gaan. Na het lied waaieren zij uit naar de alledaagse besognes: een praatje, een frisse duik, een flirt, een ruzietje, een ferme slok. Als dat op het voortoneel gebeurt, voorziet de techniek elk afzonderlijk van een zendertje, zodat het publiek het kan horen.

Erik Whien toont lef door als (jongste) huisregisseur van het vernieuwde Oostpool te debuteren met meteen maar zijn eerste grote zaalproductie. Zonder duidelijke handeling en met meer dan een dozijn losjes door elkaar lopende figuren, een lastig te ensceneren stuk bovendien.

Whien slaagt er met glans in de toeschouwer mee te zuigen in het onderlinge gehannes en gezeur, en er nog een theatrale dimensie aan toe te voegen, die een mooi terloopse verbinding maakt tussen Gorki’s (1868-1936) en onze tijd. Dat terloopse zit ook in het taalgebruik (bewerking: Tom Blokdijk), waarin begrippen als ’duurzaam’ naadloos passen in het onnadrukkelijk bijgestelde Gorkiaanse idioom.

Door het gewone dienstvolk in het oorspronkelijke stuk te vervangen door technici, die geregeld op de vloer het nodige handwerk verrichten, zoals met die zendertjes of ingrepen in het decor, zie je theater en stuk, acteur en personage samenvallen. En wordt het verschil tussen veel gepraat en weinig daadkracht, wat Gorki zo verfoeide bij de geportretteerde elite, heel herkenbaar.

Subtiel laat Whien de loomheid van het kabbelende gebabbel in een vinniger sfeer overlopen. Terwijl technici het beschermplastic voor het decorstuk (Marc Warning) weghalen, gaat de witte omranding als een display functioneren met daarin een steeds directer om en in het huis van centraal personage Barbara gestuurde mise-en-scène. Als de gevel ook nog eens transparant wordt, en de drank (uit blikje!) rijkelijk vloeit, worden de sluimerende emoties heftiger.

Tot een telefonische melding (van techniek via echtgenote naar bouwondernemer) van een bouwongeval en het negeergedrag van de ondernemer tot een onheilspellend schuldbewuste stilte leidt.

Whien heeft een treffend evenwicht tussen luchtig gedrag en onderhuidse dramatiek gevonden en de spelers tot wervelend ensemblespel geïnspireerd. Met als uitschieters Maria Kraakman, die gevoelige Barbara juist die broodnodige dosis ironie meegeeft, Sanne den Hartogh als haar dwarse broer, Bram Coopmans als botte ondernemer en – met verrassend rake dictie – Bianca van der Schoot als zich in kleinburgerlijkheid verslikkende Olga. Komisch en kwetsbaar zijn ze. Allemaal.

’Zomergasten’ van Maxim Gorki door toneelgroep Oostpool. Regie: Erik Whien. Tournee t/m 16-4. Info: 026-4437655 of www.toneelgroepoostpool.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden