null

TaalPeter-Arno Coppen

Moet je hen of hun helpen?

Beeld

Een lezer signaleert een zin in de Gazet van Antwerpen: ‘Hen afscheid helpen ­nemen is ook een troost voor ons.’ Hij schrijft: “Ik moest de zin een paar keer lezen voor ik begreep wat er bedoeld werd. Gelukkig hield de koppenmaker zich aan de regel van mijn oud-onderwijzer van het eiland Goeree-Overflakkee: hen is voor de derde naamval.”

De overwegingen van deze lezer zijn minstens zo interessant als de gesignaleerde zin zelf. Hij ziet in het voornaamwoord ‘hen’ een derde naamval, en dat is niet zo gek gedacht. Maar als het echt een derde naamval zou zijn, dan was juist ‘hun’ op zijn plaats geweest. De Zeeuwse oud-onderwijzer zal ongetwijfeld gezegd hebben: “Hun is voor de derde naamval”. In de ­zeventiende eeuw werd voor het persoonlijk voornaamwoord ‘hem’ nog een vergelijkbaar ‘hum’ voorgesteld als derde naamval, maar dat voorstel heeft het nooit gehaald.

Toch levert vervanging door ‘hun’ niet meteen een betere zin op: ‘Hun ­afscheid helpen nemen is ook een troost voor ons’, dat klinkt niet goed. Is dat ‘hen’ wel een derde naamval? Het is een zinsdeel bij ‘helpen’. Dat werkwoord heeft twee voorwerpen: iemand met iets helpen. Dat ‘met iets’ is het voorzetselvoorwerp, maar wat is die ‘iemand’? Er zit wel iets van de betekenis van een meewerkend voorwerp in (die iemand heeft iets van een ‘belanghebbende’), maar er kan geen ‘aan’ bij, en bij een lijdende vorm krijg je gewoon ‘Wij worden met iets geholpen’ en niet ‘Ons wordt met iets geholpen’. Dat wijst erop dat die ­iemand eerder een lijdend voorwerp is. Vroeger was dat een vierde naamval. Dan zou het toch officieel ‘hen’ moeten zijn.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden