Review

Moeilijk doen over het toeval dat liefde heet

De menselijke liefde is een schitterend toeval. We zouden er niet moeilijk over moeten doen. Maar: zet twee mensen die van elkaar houden tegenover elkaar en ze vinden wel een probleem.

Dat uitgangspunt koos toneelschrijfster Esther Gerritsen voor de eenmalige voorstelling 'Oh Romeo', in de Stadsschouwburg Utrecht. Gerritsen verdiepte zich op verzoek van de schouwburg in de toneelliteratuur en selecteerde haar acht favoriete liefdesscènes, allemaal dialogen. Vandaag brengen zestien acteurs die ten tonele, afgewisseld met Nederlandse smartlappen. De romantische theateravond in de schouwburg is geïnspireerd op het boekenweekthema 'verhalen en gedichten over de liefde'.

Gerritsen was vrij in haar keuze, maar de schouwburg vroeg haar wel 'de klassieke scènes niet te schuwen'. Die aanwijzing heeft ze niet echt opgevolgd: anders dan titel van de voorstelling doet vermoeden, komen Romeo en Julia bijvoorbeeld niet aan bod.

,,Ik houd niet van die ouderwetse romantische stukken', zegt Gerritsen. ,,De problemen die de mensen daarin hebben zijn te triviaal. Ze worden in hun liefde belemmerd door anderen, door hun afkomst, of hun geloof. Ik vind het veel boeiender om te kijken naar mensen die het zichzélf moeilijk, of zelfs onmogelijk maken.'

Dus de passages die Gerritsen uitkoos gaan allemaal over die onmogelijkheid van een mens om zomaar, 'simpelweg', van een ander mens te houden. Zoals de geliefden George en Martha uit 'Who's Afraid of Virginia Woolf' (Albee, 1962), die elkaar het leven zuur maken, maar niet zonder elkaar kunnen. Of het herderinnetje Silvia uit 'Arlequins lessen in de liefde' (Marivaux, 1720), dat leerde dat je je nooit aan de liefde mag overgeven en dus tegen haar geliefde zegt: ,,Vraag me niet hoeveel ik van je houd, want ik zal je nooit méér vertellen dan de helft van wat ik voel. Dat weerspreekt niet dat ik ondertussen van je houd met heel mijn hart. Maar het is niet de bedoeling dat je dat weet, want dat zou je weerhouden bevriend te zijn'.

Het kiezen van de scènes was niet eenvoudig, merkte Gerritsen. Eerst wilde ze een reis door de tijd maken, met uit elke eeuw een verhaal, maar ze vond eigenlijk niets leuk genoeg. Uiteindelijk koos ze voor acht mooie stukken, zonder een bepaalde lijn.

,,Zelfs dat was al vreselijk ingewikkeld. Ik stuitte op allerlei praktische bezwaren. Zo had ik graag een passage uit 'Faust' van Goethe gekozen, maar het was te moeilijk om daar iets uit te halen dat zonder de rest van het verhaal erbij ook te begrijpen was. Hetzelfde probleem was er bij 'Happy Days' van Samuel Beckett. Een prachtig stuk, maar het heeft ellenlange monologen; daar kon ik niets mee.'

Van de acht stukken die vanavond te zien zijn is 'Hartstuk' (1981) van Heiner Müller het meest absurde. Personage 'een' haalt daarin zijn hart letterlijk uit zijn lijf, met behulp van een zakmes, om het aan de voeten te leggen van zijn geliefde. De overige fragmenten die Gerritsen koos zijn minder bizar, het grootste deel is wel modern theater, uit de twintigste eeuw. Alleen de scènes uit 'Arlequins lessen in de liefde' en Shakespeare's 'Richard III' (1590) zijn van vóór die tijd.

Gerritsen: ,,Ik geloof dat ik meer van de modernere schrijvers houd. Maar iets van Shakespeare wilde ik er wel bij. 'Richard III' vond ik dan eigenlijk veel leuker dan 'Romeo en Julia'. Richard verleidt de vrouw van wie hij zojuist man en vader vermoord heeft. Dat gaat veel dieper dan het praktische probleem van Romeo en Julia'.

Hoe de voorstelling er vanavond uit gaat zien, ligt niet in Gerritsens handen. ,,Daar hoef ik geen greep op te hebben, ik ben geen regisseur. Bij het uitzoeken heb ik juist geprobeerd om niet aan de praktijk te denken, anders weerhoud je jezelf van bepaalde keuzes, omdat je bang bent dat je de acteurs met een probleem opzadelt. Ik heb puur naar de tekst gekeken en wacht af wat ze daarmee doen.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden